may16chintana | కోరిక – అభ్యున్నతికి మూలమా? పతనానికి కారణమా?
may16chintana | కోరిక – అభ్యున్నతికి మూలమా? పతనానికి కారణమా?
may16chintana | భగవద్గీతలో కోరికపై శ్రీకృష్ణుని బోధన
అదుపు లేని కోరికల వల్ల కలిగే ప్రమాదాలు
ఆధ్యాత్మికత, తృప్తి మరియు వివేక జీవనం
స్వార్థ కోరికలు వర్సెస్ నిస్వార్థ లక్ష్యాలు
నియంత్రణతో జీవిస్తేనే ఉన్నతి
may16chintana | మానవ పరిణామక్రమంలో ‘కోరిక‘ అనేది ఒక బలమైన చోదక శక్తి. నాగరికత పురోగతికి, ఆవిష్కరణలకు మూలం కోరికే. అయితే, అదే కోరిక అదుపు తప్పితే మనిషిని అధోగతికి తొక్కివేసే అగాధంగా మారుతుంది. అందుకే మన పెద్దలు ”అతి సర్వత్ర వర్జయేత్” అన్నారు. ముఖ్యంగా ఆధ్యాత్మిక మరియు నైతిక కోణంలో చూస్తే, మితిమీరిన కోరిక పతనానికి ఎలా పునాది వేస్తుందో అర్థం చేసుకోవడం అవసరం. కోరిక అనేది సముద్రపు అల లాంటిది. అది మనల్ని ముందుకు నడపాలి కానీ, ముంచేయకూడదు.
కోరిక అనేది ఒక అంతులేని ప్రయాణం. ఒక కోరిక తీరగానే మనసు మరో కొత్త కోరిక వైపు పరుగులు తీస్తుంది. ఇది అగ్నిలో ఆజ్యం పోసినట్లుగా పెరుగుతూనే ఉంటుంది తప్ప శాంతించదు. ఈ నిరంతర పరుగులో మనిషి తన వద్ద ఉన్నదానిని అనుభవించడం మర్చిపోయి, లేని దాని కోసం ఆరాటపడుతూ అశాంతికి లోనవుతాడు.
ధ్యాయతో విషయాన్ పుంస: సంగస్తేషూపజాయతే | సంగాత్ సంజాయతే కామ: కామాత్ క్రోధోభిజాయతే || భగవద్గీతలో కృష్ణ పరమాత్మ కోరిక వల్ల మనిషి ఎలా పతనమవుతాడో ఒక క్రమ పద్ధతిలో వివరించాడు. విషయాల పట్ల మితిమీరిన ధ్యాస (కోరిక) ఆసక్తిని పెంచుతుంది, అది నెరవేరకపోతే కోపం వస్తుంది, ఆ కోపం వల్ల మనిషి తన వివేకాన్ని కోల్పోయి చివరకు పతనమవుతాడు. కోరికలను పూర్తిగా చంపుకోవడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు, కానీ వాటిని నియంత్రించడం సాధ్యమే. ఉన్నదానితో సంతోషంగా ఉండటం అలవాటు చేసుకోవడం. ఏ కోరిక మన ఎదుగుదలకు తోడ్పడుతుందో, ఏది మనల్ని దిగజారుస్తుందో విశ్లేషించుకోవడం. ఫలితం మీద ఆశ లేకుండా పని చేయడం వల్ల మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తుంది.
వస్తువుల మీద లేదా వ్యక్తుల మీద మితిమీరిన వ్యామోహం ఏర్పడటం. ఆ వ్యామోహం బలమైన కోరికగా మారుతుంది. కోరిన వస్తువు దక్కనప్పుడు లేదా దానికి అడ్డంకులు ఎదురైనప్పుడు కోపం పుడుతుంది. కోపంలో మనిషి విచక్షణ కోల్పోతాడు. ఏది మంచి, ఏది చెడు అనే స్పృహ ఉండదు. తన సంస్కారాన్ని, గత అనుభవాలను, ఎదుటివారి పట్ల ఉండవలసిన గౌరవాన్ని మర్చిపోతాడు. చివరికి బుద్ధి నశించి, మనిషి పతనానికి (అధోగతికి) చేరుకుంటాడు.
కోరిక తీవ్రమైనప్పుడు మనిషి తన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఏ మార్గాన్నైనా అనుసరించడానికి సిద్ధపడతాడు. అబద్ధం ఆడటం, మోసం చేయడం, అవినీతికి పాల్పడటం వంటివి ఇక్కడే మొదలవుతాయి. సమాజంలో నేడు మనం చూస్తున్న అనేక నేరాలు, అక్రమాలు కేవలం అదుపులేని కోరికల ఫలితమే. తన స్వార్థం కోసం ఇతరులకు హాని తలపెట్టడం వల్ల వ్యక్తిగత గౌరవంతో పాటు సామాజిక హోదా కూడా దెబ్బతింటుంది.
ఆధ్యాత్మికత అంటే కోరికలను పూర్తిగా చంపుకోవడం కాదు, వాటిని ఉదాత్తీకరించడం. లోక కల్యాణం కోసమో లేదా జ్ఞాన సముపార్జన కోసమో కలిగే కోరిక మనిషిని ఉన్నతుడిని చేస్తుంది. కానీ కేవలం ఇంద్రియ సుఖాల కోసమే పరితపించే కోరిక బంధనానికి కారణమవుతుంది. ”ఉన్నదానితో తృప్తి చెందడం” అనేది అతిపెద్ద సంపద. ఏది అవసరమో, ఏది అనవసరమో నిర్ణయించుకోగలిగే శక్తిని పెంచుకోవాలి. ఫలితం మీద ఆశ వదిలి, బాధ్యతగా పని చేయడం వల్ల కోరికల బంధం నుండి బయటపడవచ్చు.
కోరికలను అదుపులో ఉంచుకుని, వివేకంతో జీవించినప్పుడే మనిషి పతనం కాకుండా, ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించ గలడు. ”ఆశయే బంధం-అనాశయే ముక్తి” అనేది కేవలం సూక్తి కాదు, అది జీవిత సత్యం. కోరిక అనేది మనిషిని నడిపించే ఇంధనం కావచ్చు, లేదా పాతాళానికి తొక్కేసే భారమూ కావచ్చు.
ఒక వ్యక్తి కష్టపడి సంపాదించి ఇల్లు కట్టుకోవాలనుకోవడం సహజమైన కోరిక. కానీ, రాత్రికి రాత్రే కోటీశ్వరుడు కావాలనే అత్యాశ కలిగినప్పుడు అక్రమ మార్గాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం లేదా అవినీతికి పాల్పడటం చేస్తాడు. దీనివల్ల జైలు పాలు కావడమే కాకుండా, సమాజంలో సంపాదించుకున్న గౌరవాన్ని ఒక్క క్షణంలో కోల్పోతాడు. ఇది ఆర్థిక సామాజిక అధోగతి.
జిహ్వ చాపల్యం (రుచి పట్ల కోరిక) లేదా ఇతర శారీరక సుఖాల పట్ల మితిమీరిన వ్యామోహం. ఆరోగ్యానికి హాని చేస్తుందని తెలిసినా, క్షణికానందం కోసం చేసే అలవాట్లు (మద్యం, డ్రగ్స్ వంటివి). మొదట ఇది ఒక చిన్న కోరికగా మొదలై, తర్వాత మనిషిని తన అదుపులో ఉంచుకుంటుంది. చివరికి ఆరోగ్యం క్షీణించి, మనిషి శారీరకంగా, మానసికముగా పతనం చెందుతాడు.
కోరిక ఎప్పుడూ చెడు కాదు, అది ఏ దిశలో ఉందనేది ముఖ్యం. A. P. J. Abdul Kalam గారికి ”భారతదేశాన్ని శక్తివంతమైన దేశంగా చూడాలి” అనే బలమైన కోరిక (లక్ష్యం) ఉండేది. ఈ కోరిక స్వార్థం కోసం కాకుండా, సమాజం కోసం ఉండటం వల్ల ఆయనను ‘మహర్షి‘ స్థాయికి చేర్చింది. అంటే, స్వార్థపూరిత కోరిక పతనానికి దారితీస్తే, నిస్వార్థమైన కోరిక ఉన్నతికి దారితీస్తుంది.
గాలిపటం ఆకాశంలో ఎగరాలని కోరుకోవడం సహజం. కానీ దానికి ఆధారమైన ‘దారం‘ (క్రమశిక్షణ/నియంత్రణ) నుండి విడివడి ఇంకా పైకి వెళ్లాలని కోరుకుంటే, ఆ గాలిపటం గాలిలో కలిసిపోయి ఎక్కడో ముళ్ల పొదల్లో పడిపోతుంది. అలాగే, నియంత్రణ లేని కోరిక మనిషిని లక్ష్యం నుండి తప్పించి పాతాళానికి పడేస్తుంది. కోరిక అనేది నిప్పు లాంటిది. అది వంటింట్లో ఉంటే ఆకలి తీరుస్తుంది (అభ్యున్నతి), అదే ఇల్లంతా వ్యాపిస్తే సర్వస్వాన్ని దహంచివేస్తుంది (పతనం).
ఆనంద ‘మైత్రేయ’మ్
CLICK HERE TO READ 15thMaychintana | ఆత్మశోధనతో వ్యక్తిత్వ వికాసం
