80%norules | స్లీపర్ బస్సుల ట్రెండ్ వెనుక వాస్తవం

80%norules | ప్రమాదాలకు ప్రధాన కారణాలు
ఎమర్జెన్సీ వైఫల్యాలు
ఎందుకు ఎక్కువ ప్రమాదం
డ్రైవర్ల నిర్లక్ష్యం & మానవ తప్పిదాలు
ప్రభుత్వ నియంత్రణ ఎక్కడ?
విలాసం కంటే భద్రత ముఖ్యం

80%norules | ఆంధ్రప్రభ వెబ్ డెస్క్ : భారతీయ రహదారులపై నేడు స్లీపర్ బస్సులు విలాసానికి చిహ్నాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. సుదూర ప్రయాణాలను సుఖమయం చేస్తాయన్న భ్రమలో సామాన్యులు ఈ బస్సులను ఆశ్రయిస్తున్నారు. కానీ, ఈ విలాసం వెనుక ఎంతటి ప్రమాదం పొంచి ఉందో తరచుగా జరుగుతున్న రహదారి ప్రమాదాలు హెచ్చరిస్తూనే ఉన్నాయి. ప్రయాణికుల భద్రతను గాలికొదిలేసి, కేవలం లాభార్జనే ధ్యేయంగా నడుస్తున్న ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ వ్యవస్థలో సామాన్యుడి ప్రాణం ఒక చౌకబారు వస్తువుగా మారిపోయింది.

అంతర్జాతీయ రవాణా రంగంలో అభివృద్ధి చెందిన దేశాలైన అమెరికా, బ్రిటన్ వంటి దేశాల్లో స్లీపర్ బస్సులపై కఠినమైన నిషేధం అమల్లో ఉంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ప్రయాణికుడి భద్రత. సాధారణ బస్సుల్లో కూర్చుని ప్రయాణించేటప్పుడు సీటు బెల్టులు ధరించే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ స్లీపర్ బస్సుల్లో పడుకుని ఉన్నప్పుడు ఎలాంటి రక్షణ కవచం ఉండదు. ప్రమాదం జరిగిన సమయంలో బస్సు అకస్మాత్తుగా ఆగినా లేదా బోల్తా పడినా, ప్రయాణికులు తమను తాము నియంత్రించుకోలేక లోపల ఉన్న ఇనుప రాడ్లకు లేదా గోడలకు బలంగా తగిలి తీవ్రంగా గాయపడుతున్నారు.

మన దేశంలో నడుస్తున్న 80 శాతం ప్రైవేట్ బస్సులు ప్రభుత్వ నిబంధనలను బేఖాతరు చేస్తున్నాయి. బస్సు బాడీ నిర్మాణంలో వినియోగించే నాణ్యత లేని మెటీరియల్స్ అగ్నిప్రమాదాల సమయంలో నిప్పు సెగలకు వేగంగా కరిగిపోతున్నాయి. దీనివల్ల బస్సు లోపల ఉన్న ప్రయాణికులకు బయటపడే అవకాశం కూడా దక్కడం లేదు. ఇరుకైన సందులు, నిండా నింపిన లగేజీ కారణంగా ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్ దారులు మూసుకుపోతున్నాయి. ఒక్క చిన్న నిప్పురవ్వ తగిలినా బస్సు మొత్తం నిమిషాల్లో మంటలపాలై ప్రయాణికులు సజీవ దహనమవుతున్న ఘటనలు మన వ్యవస్థలోని వైఫల్యాలకు నిదర్శనాలు.

శాస్త్రీయంగా చూస్తే, స్లీపర్ బస్సుల నిర్మాణం రహదారి భద్రతకు విరుద్ధంగా ఉంటుంది. బస్సు ఎత్తు పెరగడం వల్ల దాని ‘సెంటర్ ఆఫ్ గ్రావిటీ’ దెబ్బతింటుంది. దీనివల్ల మలుపుల వద్ద లేదా డ్రైవర్ అకస్మాత్తుగా బ్రేక్ వేసినప్పుడు బస్సు అదుపు తప్పి బోల్తా పడే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ. సాధారణ బస్సులతో పోలిస్తే స్లీపర్ బస్సులు బోల్తా పడే ప్రమాదం 40 శాతం ఎక్కువగా ఉంటుందని రవాణా రంగ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, రవాణా శాఖ అధికారులు మామూళ్ల మత్తులో ఊగుతూ ఈ మృత్యు శకటాలకు యథేచ్ఛగా ఫిట్‌నెస్ సర్టిఫికేట్లు జారీ చేస్తున్నారు.

డ్రైవర్ల పనితీరు కూడా ఈ ప్రమాదాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లు తక్కువ జీతాల కోసం అనుభవం లేని డ్రైవర్లను నియమించడం, వారికి సరైన విశ్రాంతి ఇవ్వకుండా వరుస ట్రిప్పులు వేయించడం వల్ల డ్రైవర్లు నిద్రలేమికి గురవుతున్నారు. స్లీపర్ బస్సుల్లో ప్రయాణికులు నిద్రపోతున్నట్లే, డ్రైవర్లు కూడా నిద్రమత్తులో వాహనం నడుపుతూ అమాయకుల ప్రాణాలను బలితీసుకుంటున్నారు. బస్సుల్లో వేగ నియంత్రణ పరికరాలు (స్పీడ్ గవర్నర్లు) ఉన్నా, వాటిని తుంగలో తొక్కి మృత్యువేగంతో దూసుకుపోతున్నారు.

ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ప్రమాదం జరిగినప్పుడు హడావిడి చేయడం, విచారణ కమిటీలను వేయడం తప్ప, శాశ్వత పరిష్కారం వైపు అడుగులు పడటం లేదు. స్లీపర్ బస్సుల రిజిస్ట్రేషన్లపై పునరాలోచన చేయాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. చట్టాల్లో ఉన్న లొసుగులను వాడుకుని ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ యజమానులు జరుపుతున్న ఈ **’రక్త వ్యాపారం’**ను అరికట్టకపోతే రహదారులు మరిన్ని ప్రాణాలను బలిగొంటాయి. కేవలం జరిమానాలతో సరిపెట్టకుండా, నిబంధనలు ఉల్లంఘించే బస్సులను శాశ్వతంగా నిషేధించాలి.

ప్రయాణికులు కూడా విలాసం కంటే భద్రతకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. పడక సౌకర్యం ఉంది కదా అని ప్రాణాలను ఫణంగా పెట్టడం విజ్ఞత కాదు. ప్రాణం పోయాక చేసే విచారణల కంటే, ప్రాణం ఉండగానే పాటించే జాగ్రత్తలు మిన్న. రవాణా వ్యవస్థలో సమూల మార్పులు రానంత వరకు, అధికారులు తమ జేబులు నింపుకోవడం మానుకోనంత వరకు స్లీపర్ బస్సుల ప్రయాణం ఒక అంతులేని రిస్కుగానే మిగిలిపోతుంది.