pok-unrest-five-killed-jaac-protest-pakistan-occupied-kashmir | పీఓకేలో మళ్లీ మంటలు.. ఇది ఐదుగురు మృతుల కథ కాదు.. దశాబ్దాల అసంతృప్తి పేలుడు!

pok-unrest-five-killed-jaac-protest-pakistan-occupied-kashmir | పీఓకేలో మళ్లీ మంటలు.. ఇది ఐదుగురు మృతుల కథ కాదు.. దశాబ్దాల అసంతృప్తి పేలుడు!

• శరణార్థుల కోసం కేటాయించిన 12 అసెంబ్లీ సీట్లే తాజా వివాదానికి కార‌ణం
• పాక్ ప్రభుత్వం అడ్డుకున్నా ఆగని లాంగ్ మార్చ్
• భద్రతా బలగాలు–నిరసనకారుల ఘర్షణలో ఐదుగురు మృతి
• గత ఏడాది ధరల ఉద్యమం.. ఇప్పుడు రాజకీయ హక్కుల పోరాటంగా మారిన ఆందోళనలు

పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కశ్మీర్‌లో మళ్లీ ఉద్రిక్తతలు చెలరేగాయి. లాంగ్ మార్చ్ సందర్భంగా జరిగిన ఘర్షణల్లో ఐదుగురు నిరసనకారులు మృతి చెందారు. శరణార్థుల కోసం కేటాయించిన 12 అసెంబ్లీ సీట్ల వివాదం, జేఏఏసీ ఉద్యమం, గత నిరసనలు, పీఓకేలో పెరుగుతున్న రాజకీయ అసంతృప్తిపై స‌మ‌గ్ర విశ్లేషణ.

pok-unrest-five-killed-jaac-protest-pakistan-occupied-kashmir| ఆంధ్రప్రభ వెబ్, అంతర్జాతీయ ప్రతినిధి: పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కశ్మీర్ (పీఓకే) మరోసారి అట్టుడికింది. లాంగ్ మార్చ్‌ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అడ్డుకోవాలన్న అక్క‌డి ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలు, వెనక్కి తగ్గబోమన్న నిరసనకారుల పట్టుదల చివరకు రక్తపాతానికి దారితీసింది. భద్రతా బలగాలు–ఆందోళనకారుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణల్లో ఐదుగురు నిరసనకారులు ప్రాణాలు కోల్పోగా, పలువురు తీవ్రంగా గాయపడ్డారు.

ఈ ఘటనను కేవలం ఒక రోజు జరిగిన హింసాత్మక ఘటనగా చూడటం పూర్తి చిత్రాన్ని చూపదు. ఇది దశాబ్దాలుగా పేరుకుపోయిన రాజకీయ అసంతృప్తి, పరిమిత స్వయం పాలనపై విమర్శలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు, ప్రజాప్రాతినిధ్యంపై కొనసాగుతున్న వివాదాల సమ్మేళనంగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

అసలు వివాదం ఎక్కడ మొదలైంది?

తాజా ఆందోళనలకు కేంద్రబిందువుగా మారింది పీఓకే అసెంబ్లీలో శరణార్థుల కోసం కేటాయించిన 12 ప్రత్యేక స్థానాలు.

జాయింట్ అవామీ యాక్షన్ కమిటీ (JAAC) ఈ సీట్లను రద్దు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తోంది. స్థానిక ప్రజలకు చెందాల్సిన రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతోందని, ప్రజల ఓటుతో ఎన్నిక కాని ప్రతినిధులకు అసెంబ్లీలో స్థానం కల్పించడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని ఉద్యమకారులు వాదిస్తున్నారు. పాక్ ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ డిమాండ్‌ను తిరస్కరించడంతో ఆందోళనలు క్రమంగా రాష్ట్రవ్యాప్త ఉద్యమంగా మారాయి.

పాక్ ప్రభుత్వం అడ్డుకున్నా.. ఆగని లాంగ్ మార్చ్

ముజఫరాబాద్‌కు భారీ లాంగ్ మార్చ్ నిర్వహిస్తామని జేఏఏసీ ప్రకటించగానే ప్రభుత్వం అప్రమత్తమైంది. రావల్‌కోట్, చాందినీ చౌక్, ఖస్సాయి గలి, బల్దియా అడ్డా సహా పలు ప్రాంతాల్లో రహదారులను మూసివేసింది. వేలాది మంది భద్రతా సిబ్బందిని మోహరించింది. బాష్పవాయువు ప్రయోగించడంతో పాటు కొన్ని ప్రాంతాల్లో గాల్లోకి కాల్పులు జరిపినట్లు స్థానిక మీడియా తెలిపింది.

నిరసనకారులు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా ముజఫరాబాద్ చేరుకునేందుకు ప్రయత్నించడంతో పరిస్థితి అదుపుతప్పి ఘర్షణలకు దారితీసింది.

గత ఏడాది ధరల ఉద్యమం.. ఇప్పుడు రాజకీయ ఉద్యమం

పీఓకేలో ఇది తొలి భారీ నిరసన కాదు. 2024లో విద్యుత్ చార్జీల పెంపు, గోధుమపిండి ధరలు, నిత్యావసర వస్తువుల ధరల పెరుగుదలపై వేలాది మంది వీధుల్లోకి వచ్చారు. ఆ ఉద్యమానికీ జేఏఏసీయే నాయకత్వం వహించింది.

ఆ సమయంలో జరిగిన ఘర్షణల్లో కూడా ప్రాణనష్టం జరిగింది. పరిస్థితి ఉద్రిక్తంగా మారడంతో పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం విద్యుత్ సబ్సిడీలు ప్రకటించడం, గోధుమ ధరలపై ఉపశమనం కల్పించడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాల్సి వచ్చింది.

అయితే ఆర్థిక సమస్యలతో మొదలైన ప్రజా ఆగ్రహం, ఇప్పుడు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, స్వయం పాలన, రాజ్యాంగ హక్కుల వంటి కీలక అంశాలపై కేంద్రీకృతమవుతోంది.

ఎందుకు తరచూ మంటలు రగులుతున్నాయి?.. పీఓకేలో అసంతృప్తికి ప్రధాన కారణాలు ఇవే.

స్థానిక స్వయం పాలన పరిమితంగా ఉందనే భావన.
రాజకీయ నిర్ణయాల్లో ప్రజల అభిప్రాయాలకు తగిన ప్రాధాన్యం లేకపోవడం.
నిరుద్యోగం, ద్రవ్యోల్బణం, పెరుగుతున్న జీవన వ్యయం.
అభివృద్ధి, వనరుల పంపిణీపై స్థానికుల్లో అసంతృప్తి.
పాకిస్తాన్ కేంద్ర ప్రభుత్వ జోక్యం అధికమవుతోందనే విమర్శలు.
ఈ అంశాలన్నీ కలిసే తరచూ ప్రజా ఉద్యమాలకు కారణమవుతున్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

పీఓకే రాజకీయ వ్యవస్థపై వివాదం కొత్తది కాదు
పీఓకేకు స్వంత శాసనసభ, ప్రభుత్వం ఉన్నప్పటికీ, రక్షణ, విదేశాంగం, కీలక పరిపాలనా అంశాల్లో తుది అధికారం పాకిస్తాన్ కేంద్ర ప్రభుత్వానిదేనని విమర్శకులు చెబుతున్నారు. ఈ కారణంగానే స్థానిక రాజకీయ పార్టీలతో పాటు పౌర సంఘాలు మరింత స్వయం పాలన కోసం చాలాకాలంగా డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.

ఇదే సమయంలో పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం మాత్రం పీఓకే ప్రజలకు రాజ్యాంగ పరిరక్షణలు, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు అందిస్తున్నామని వాదిస్తోంది. ఈ రెండు భిన్న వాదనల మధ్యే రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు తరచూ బయటపడుతున్నాయి.

ఇప్పుడు పరిస్థితి ఏంటి?
రావల్‌కోట్, ముజఫరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల్లో భారీ భద్రత కొనసాగుతోంది. మరిన్ని నిరసనలు జరిగే అవకాశాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని అదనపు బలగాలను మోహరించారు. ఉద్యమ నాయకులపై చర్యలు తీసుకునే అవకాశముందనే ప్రచారం కూడా స్థానికంగా సాగుతోంది.

ఉద్రిక్త‌త‌లు మ‌రింత ముదిరే అవ‌కాశం
పీఓకేలో ఐదుగురు నిరసనకారుల మరణంతో ముగిసిన ఈ ఘటన ఒకరోజు జరిగిన హింస కాదు. ఆర్థిక ఇబ్బందులతో మొదలైన అసంతృప్తి ఇప్పుడు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, స్వయం పాలన, ప్రజాస్వామ్య హక్కులపై విస్తృత ఉద్యమంగా రూపాంతరం చెందుతున్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం–ఉద్యమకారుల మధ్య చర్చలు జరగకపోతే ఈ ఉద్రిక్తతలు మరింత ముదిరే అవకాశముందని అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.