Court Verdict | 130వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు చుట్టూ రాజ్యాంగ, న్యాయ, రాజకీయ చర్చలు

Court Verdict | ఆంధ్రప్రభ వెబ్‌డెస్క్ : భారత రాజకీయ వ్యవస్థలో కీలక మార్పులకు దారితీయొచ్చని భావిస్తున్న 130వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు-2025 ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ముఖ్యంగా ప్రజాప్రతినిధుల అర్హత, నిర్దోషిత్వ భావన, రాజ్యాంగ పరిరక్షణ, రాజకీయ నైతికత వంటి అంశాలపై ఈ బిల్లు కొత్త చర్చలకు తెరతీసింది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిశీలనలో ఉన్న ఈ ప్రతిపాదన ప్రకారం… ఐదేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడే అవకాశం ఉన్న క్రిమినల్ కేసులో అరెస్టై, వరుసగా 30 రోజులు జైలులో ఉంటే ప్రధాని, ముఖ్యమంత్రి, కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర మంత్రులు తమ పదవులను కోల్పోవాల్సి ఉంటుంది. 31వ రోజుకల్లా స్వచ్ఛందంగా రాజీనామా చేయకపోతే, పదవి స్వయంచాలకంగా రద్దయ్యే విధంగా నిబంధనలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి.

ఈ బిల్లుకు సంబంధించిన అంశాలపై గురువారం న్యూఢిల్లీ లో కీలక సమావేశం నిర్వహించబడింది. ఇందులో పలు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు, రాజ్యాంగ నిపుణులు, న్యాయవాదులు, విశ్వవిద్యాలయాల ప్రతినిధులు పాల్గొని తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు. తెలంగాణ, చత్తీస్‌గఢ్, పంజాబ్ రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు కమిటీ ముందు తమ సూచనలు సమర్పించినట్లు సమాచారం. తెలంగాణ తరఫున సీఎస్ రామకృష్ణారావు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అభిప్రాయాలను వివరించినట్లు తెలిసింది.

ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న ప్రజాప్రతినిధుల చట్టాల ప్రకారం, కోర్టు శిక్ష ఖరారైన తర్వాతే ప్రజాప్రతినిధుల అర్హతపై ప్రభావం పడుతుంది. ముఖ్యంగా ప్రజాప్రతినిధుల చట్టం, 1951 (Representation of the People Act) ప్రకారం కోర్టు తీర్పు, శిక్ష అనంతరం అనర్హత అమలులోకి వస్తుంది. అయితే తాజా బిల్లు మాత్రం కోర్టు తుది తీర్పుకు ముందే, అరెస్టు మరియు నిర్బంధ కాలాన్ని ప్రామాణికంగా తీసుకుని పదవులపై ప్రభావం చూపించేలా ఉండటం విశేషం.

ఇదే అంశం న్యాయ వర్గాల్లో విస్తృత చర్చకు దారి తీస్తోంది. కొంతమంది రాజ్యాంగ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం… భారత రాజ్యాంగం కల్పించిన “నిర్దోషిత్వ భావన” (Presumption of Innocence) సూత్రానికి ఈ ప్రతిపాదన విరుద్ధంగా మారే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. కోర్టు తుది తీర్పు వెలువడకముందే ఒక ప్రజాప్రతినిధిని పదవి నుంచి తొలగించడం, రాజ్యాంగ పరిరక్షణ హక్కులపై ప్రభావం చూపవచ్చని అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

మరోవైపు కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ బిల్లును రాజకీయ వ్యవస్థలో నైతిక ప్రమాణాలు పెంపొందించే సంస్కరణగా సమర్థిస్తోంది. తీవ్రమైన ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తులు అత్యున్నత పదవుల్లో కొనసాగడం ప్రజాస్వామ్య విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీస్తుందని, ప్రజా జీవితంలో పారదర్శకత, బాధ్యత పెరగాల్సిన అవసరం ఉందని వాదిస్తోంది.

అయితే ప్రతిపక్ష పార్టీలు, కొంతమంది న్యాయ నిపుణులు ఈ బిల్లుపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. రాజకీయ ప్రత్యర్థులపై ఉద్దేశపూర్వక కేసులు నమోదు చేసి, అరెస్టుల ద్వారా అధికార దుర్వినియోగానికి అవకాశం కల్పించే ప్రమాదం ఉందని పేర్కొంటున్నారు. ముఖ్యంగా దర్యాప్తు సంస్థల పాత్ర, అరెస్టుల రాజకీయీకరణ, విచారణ పూర్తికాకముందే రాజకీయ నష్టం కలిగే పరిస్థితులపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు.

ఇప్పటికే ఈ బిల్లును పార్లమెంట్ సంయుక్త కమిటీ పరిశీలనకు పంపినట్లు సమాచారం. తాజా సమావేశంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా కొన్ని సెక్షన్ల కింద నమోదయ్యే కేసులు, 30 రోజుల నిర్బంధ నిబంధనల విషయంలో స్పష్టత అవసరమని సూచించినట్లు తెలిసింది.

ఈ బిల్లు తుది రూపు దాల్చి అమలులోకి వస్తే… భారత రాజకీయ వ్యవస్థలో ప్రజాప్రతినిధుల అర్హత, నైతిక ప్రమాణాలు, రాజ్యాంగ హక్కుల మధ్య సమతుల్యతపై కొత్త దశ ప్రారంభమయ్యే అవకాశముందని రాజకీయ, న్యాయ వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.