హైదరాబాద్లో నివసిస్తూ రెండు రాష్ట్రాల్లో ఓటు.. సీమాంధ్ర నాయకులకు రాజకీయ పరీక్ష
రెండు రాష్ట్రాల్లో ఓటుపై మళ్లీ చర్చ
నివాసం, ఓటు హక్కు, రాజకీయ బాధ్యత
తెలంగాణలో స్థిరపడిన వారికి కొత్త రాజకీయ వాస్తవం
ప్రజాసేవే నాయకుడి విశ్వసనీయతకు కొలమానం
హైదరాబాద్లో నివసిస్తూ రెండు రాష్ట్రాల్లో ఓటేస్తున్న సీమాంధ్రులకు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న వేస్తున్నది. వాళ్లు ఈ గట్టునే ఉంటారా ఆ గట్టుకు వెళ్తారా తేల్చుకొమ్మని చెబుతున్నది. సాధారణ ఓటర్లు నిర్థారించుకున్నా లీడర్లు మాత్రం ఈ విషయంలో ఎలా ఉంటారో అర్థం కావడం లేదు.
రాష్ట్ర విభజన జరిగి పన్నెండేళ్లు గడిచిపోయాయి. తెలంగాణ తన ప్రత్యేక రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక అస్తిత్వాన్ని బలపరుచుకుంటూ ముందుకు సాగుతోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా కొత్త రాజధాని, మౌలిక వసతులు, పెట్టుబడులు, అభివృద్ధి వంటి లక్ష్యాలతో తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తోంది. ఈ క్రమంలో మరోసారి ఒక ఆసక్తికరమైన రాజకీయ ప్రశ్న తెరపైకి వస్తోంది. హైదరాబాద్లో దశాబ్దాలుగా స్థిరపడిన సీమాంధ్ర ప్రాంత రాజకీయ నాయకులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, సినీ ప్రముఖులు, ప్రజాప్రతినిధులు తమ ఓటు హక్కును ఎక్కడ వినియోగించబోతున్నారు? తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్లోనా? లేక తమ స్వస్థలాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్ నియోజకవర్గాల్లోనా?
ఇది కేవలం ఓటరు జాబితాలో పేరు ఎక్కడ ఉందనే పరిపాలనా అంశం కాదు. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఏర్పడిన కొత్త రాజకీయ వాస్తవాలను నాయకులు ఎంతవరకు అంగీకరించారనే దానికి ఇది ఒక సూచిక. తెలంగాణ సమాజంతో ఎంతగా మమేకమయ్యారో, తమ రాజకీయ నిబద్ధత ఎక్కడ ఉందో చెప్పే సంకేతం కూడా.
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ కాలంలో హైదరాబాద్ అందరికీ ఉమ్మడి రాజధాని. ఉద్యోగం, వ్యాపారం, విద్య, వైద్యం, సినిమా, పరిశ్రమలు… ప్రతి రంగంలోనూ రెండు ప్రాంతాల ప్రజలు కలిసి జీవించారు. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత రాజకీయ సరిహద్దులు మారినా, సామాజిక సంబంధాలు మాత్రం ఒక్కరోజులో తెగిపోలేదు. నేటికీ లక్షలాది మంది సీమాంధ్ర ప్రజలు హైదరాబాద్లోనే నివసిస్తున్నారు. వేలాది కోట్ల రూపాయల పెట్టుబడులు ఇక్కడే ఉన్నాయి. వారి పిల్లలు ఇక్కడే చదువుతున్నారు. వ్యాపారాలు ఇక్కడే సాగుతున్నాయి. పన్నులు తెలంగాణకే చెల్లిస్తున్నారు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో తమ ఓటు కూడా హైదరాబాద్లోనే ఉండడం సహజమేనని భావించే వాదన బలంగా వినిపిస్తోంది.
భారత ఎన్నికల చట్టం కూడా అదే చెబుతోంది. సాధారణంగా నివసించే ప్రాంతంలోనే ఓటరుగా నమోదు కావాలన్నదే నిబంధన. అంటే జీవితమంతా హైదరాబాద్లోనే సాగుతుంటే, ఇక్కడే ఓటు వేయడం ప్రజాస్వామ్యపరంగా సరైన నిర్ణయం. ఎందుకంటే నగర రహదారులు, ట్రాఫిక్, తాగునీరు, విద్యుత్, పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, శాంతిభద్రతలు, పట్టణ ప్రణాళిక వంటి అంశాలపై నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకోవడంలో వారికి ప్రత్యక్ష ప్రయోజనం ఉంటుంది.
అయితే మరోవైపు భిన్నమైన రాజకీయ వాస్తవం కూడా ఉంది. చాలామంది నాయకుల కుటుంబ మూలాలు ఇప్పటికీ ఆంధ్రప్రదేశ్లోనే ఉన్నాయి. వ్యవసాయ భూములు, వ్యాపార ప్రయోజనాలు, రాజకీయ కార్యకర్తలు, ఓటరు ఆధారం అంతా అక్కడే కొనసాగుతోంది. అది తమ ప్రాంత ప్రజలతో ఉన్న అనుబంధాన్ని బలపరుస్తుంది.
ఇక్కడే అసలు చర్చ మొదలవుతోంది. హైదరాబాద్లో నివసిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఓటు కొనసాగిస్తే, తెలంగాణలో నివసిస్తున్న ప్రజల సమస్యల పట్ల పూర్తి బాధ్యత తీసుకుంటున్నారా? అనే ప్రశ్న వస్తుంది. అలాగే హైదరాబాద్లో ఓటు మార్చుకుంటే, తమ స్వస్థల ప్రజలతో అనుబంధాన్ని వదిలేశారా? అనే విమర్శ ఎదురవుతుంది. ఈ రెండు ప్రశ్నలూ రాజకీయంగా సున్నితమైనవే.
రాష్ట్ర విభజన సమయంలో “సెటిలర్” అనే పదం చుట్టూ ఎన్నో వివాదాలు చోటుచేసుకున్నాయి. అయితే తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు తర్వాత ఆ భయాలు క్రమంగా తొలగిపోయాయి. తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా హైదరాబాద్లో నివసించే ప్రతి పౌరుడిని సమాన హక్కులతో చూసే విధానాన్నే అనుసరించింది. భాష, ప్రాంతం పేరుతో ఎలాంటి వివక్షకు తావివ్వలేదు. అందుకే నేడు హైదరాబాద్ నిజమైన జాతీయ మహానగరంగా ఎదిగింది. దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల ప్రజలు ఇక్కడ నివసిస్తూ అభివృద్ధిలో భాగస్వాములు అవుతున్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో సీమాంధ్ర నాయకుల ఓటు నిర్ణయం కూడా కొత్త రాజకీయ సంస్కృతికి ప్రతీకగా ఉండాలి. తెలంగాణలో స్థిరపడిన వారు ఇక్కడి ప్రజలతో సమానంగా మమేకమైతే, వారి ఓటు కూడా ఇక్కడే ఉండడం సహజమైన పరిణామంగా చూడాలి. అదే సమయంలో స్వస్థల ప్రజలతో రాజకీయ సంబంధాలు కొనసాగించాలనుకునేవారి నిర్ణయాన్ని కూడా ప్రజాస్వామ్య దృష్టితో గౌరవించాలి. ఎందుకంటే భారత రాజ్యాంగం పౌరుడికి నివాస స్వేచ్ఛను, ఓటు హక్కును చట్టబద్ధంగా కల్పించింది.
ఒక నాయకుడు ఎక్కడ నివసిస్తున్నాడు? ఎక్కడ ప్రజలతో మమేకమవుతున్నాడు? ఎక్కడి సమస్యలపై నిరంతరం స్పందిస్తున్నాడు? అనే అంశాలే చివరికి అతని రాజకీయ విశ్వసనీయతను నిర్ణయిస్తాయి. ఎన్నికల సమయంలో ప్రత్యర్థులు ఓటు నమోదును రాజకీయ ఆయుధంగా మార్చడం సహజం. అయితే ప్రజలు మాత్రం నాయకుడి చిరునామా కంటే అతని ప్రజాసేవను ఎక్కువగా గమనిస్తారు.
తెలంగాణ-ఆంధ్రప్రదేశ్ సంబంధాలు నేడు ఘర్షణల దశను దాటి సహకార దిశగా సాగుతున్నాయి. నీటి పంపిణీ, విద్యుత్, పెట్టుబడులు, పారిశ్రామికాభివృద్ధి, రవాణా, విద్య, ఆరోగ్యం వంటి అనేక రంగాల్లో రెండు రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారం అవసరం. అలాంటి సమయంలో నాయకుల ఓటు రాజకీయ విభజనకు చిహ్నంగా కాకుండా ప్రజాస్వామ్య పరిపక్వతకు నిదర్శనంగా నిలవాలి.
ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు అనేది కేవలం ఒక హక్కు మాత్రమే కాదు; అది ఒక బాధ్యత. ఆ బాధ్యత ఎక్కడ నిర్వర్తించాలన్నది ప్రతి పౌరుడి వ్యక్తిగత నిర్ణయం. కానీ ప్రజా జీవితంలో ఉన్నవారి విషయంలో ఆ నిర్ణయం రాజకీయ సందేశంగా మారుతుంది.
చివరికి నాయకుడు ఎక్కడ ఓటు వేశాడన్నది కంటే, ఎక్కడ ప్రజలతో నిలబడ్డాడన్నదే చరిత్ర గుర్తుంచుకుంటుంది. తెలంగాణలో ఉంటూ తెలంగాణ అభివృద్ధికి కట్టుబడి ఉంటే ఆ ఓటుకు విలువ ఉంటుంది. స్వస్థలంలో ఉంటూ అక్కడి ప్రజల అభ్యున్నతికి కృషి చేసినా అదే గౌరవం దక్కుతుంది. కానీ ఒకచోట నివసిస్తూ మరోచోట రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే ఓటును వినియోగించే ధోరణి మాత్రం ప్రజాస్వామ్య స్పూర్తికి అనుకూలం కాదు.
రాష్ట్రాలు విడిపోయినా తెలుగు సమాజం విడిపోలేదు. భావోద్వేగాలకు అతీతంగా, రాజ్యాంగ స్ఫూర్తికి అనుగుణంగా, నివాసం-బాధ్యత-ప్రజాసేవ అనే మూడు ప్రమాణాల ఆధారంగానే నాయకుల నిర్ణయాలను ప్రజలు అంచనా వేస్తారు. ఓటు ఎక్కడనే కంటే… బాధ్యత ఎక్కడ అన్నదే అసలు రాజకీయ పరీక్ష.
