కాపు ఉద్యమ నేత ముద్రగడ పద్మనాభం కన్నుమూత
- 73 ఏళ్ల వయసులో తుదిశ్వాస..
- కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో చికిత్స
- కిర్లంపూడి నుంచి అసెంబ్లీకి..
- మంత్రి పదవి నుంచి పార్లమెంట్ వరకు సుదీర్ఘ ప్రస్థానం
- కాపు రిజర్వేషన్ ఉద్యమంలో తనదైన ముద్ర..
- ఏపీ రాజకీయాల్లో ఓ కీలక అధ్యాయం ముగింపు
ఆంధ్రప్రభ, వెబ్డెస్క్: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో సుదీర్ఘ ప్రస్థానం సాగించిన మాజీ మంత్రి, కాపు ఉద్యమ నేత ముద్రగడ పద్మనాభం కన్నుమూశారు. ఆయన వయసు 73 సంవత్సరాలు. గత కొంతకాలంగా తీవ్ర అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న ఆయన హైదరాబాద్లోని ఓ ప్రైవేట్ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ… (జులై 14న) మంగళవారం తుదిశ్వాస విడిచారు.
గత నెలలో ముద్రగడ ఆరోగ్యం క్షీణించడంతో హైదరాబాద్లోని ప్రైవేటు ఆస్పత్రిలో చేర్పించారు. ఆయన కిడ్నీ సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడుతూ డయాలసిస్ చికిత్స పొందినట్లు గత ఆరోగ్య నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. శ్వాస సంబంధిత ఇబ్బందులు, మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్ వంటి ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా ఆయనను ఇబ్బంది పెట్టినట్లు గతంలో వార్తలు వెలువడ్డాయి. తాజా మరణ వార్తల్లోనూ కిడ్నీ, శ్వాస సంబంధిత అనారోగ్య సమస్యల ప్రస్తావన ఉంది. అయితే ముద్రగడకు క్యాన్సర్ ఉందంటూ గతంలో కొన్ని కథనాలు, కుటుంబ సభ్యుల నుంచి ఆరోపణలు వెలువడ్డాయి. ముద్రగడ స్వయంగా మాత్రం 2025 జూన్లో తనకు క్యాన్సర్ లేదని, వృద్ధాప్య సంబంధిత ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్నానని స్పష్టం చేశారు.
1953లో కిర్లంపూడిలో జననం
ముద్రగడ పద్మనాభం 1953 జనవరి 22న అప్పటి తూర్పుగోదావరి జిల్లా కిర్లంపూడిలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి ముద్రగడ వీర రాఘవరావు. వీర రాఘవరావు కూడా రాజకీయ నేపథ్యం ఉన్న వ్యక్తి. ప్రత్తిపాడు నియోజకవర్గం నుంచి 1962, 1967లో స్వతంత్ర ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైనట్లు జీవిత చరిత్ర రికార్డులు పేర్కొంటున్నాయి. తండ్రి రాజకీయ నేపథ్యం ముద్రగడ పద్మనాభం ప్రజాజీవితంపై ప్రభావం చూపింది.
కిర్లంపూడితో ముద్రగడకు విడదీయరాని అనుబంధం ఉంది. రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఎంతటి కీలక నాయకుడిగా ఎదిగినా ఆయన పేరు వినగానే గుర్తుకొచ్చే ప్రాంతం కిర్లంపూడి. తర్వాతి కాలంలో కాపు ఉద్యమానికి కూడా కిర్లంపూడి ఒక కీలక కేంద్రంగా మారింది.
1978లో రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభం
ముద్రగడ పద్మనాభం రాజకీయ ప్రయాణం 1978లో జనతా పార్టీ ఎమ్మెల్యేగా ప్రారంభమైంది. ప్రత్తిపాడు నియోజకవర్గం నుంచి అసెంబ్లీకి ఎన్నికైన ఆయన, ఆ తర్వాత ఎన్టీ రామారావు తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించడంతో ఆ పార్టీలో చేరారు. 1983, 1985 ఎన్నికల్లోనూ ప్రత్తిపాడు నుంచి విజయం సాధించారు. సుదీర్ఘ రాజకీయ జీవితంలో నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా, ఒకసారి లోక్సభ సభ్యుడిగా పనిచేశారు. తెలుగుదేశం, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాల్లో మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
ఎన్టీ రామారావు మంత్రివర్గంలో పనిచేసిన ముద్రగడ తర్వాత రాజకీయ విభేదాల నేపథ్యంలో మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. అనంతరం ప్రజారక్షణ సమితి పేరుతో రాజకీయ కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. కేఈ కృష్ణమూర్తి, జానారెడ్డి వంటి నాయకులతో కలిసి ‘తెలుగు నాడు పార్టీ’ ఏర్పాటులోనూ భాగస్వామిగా ఉన్నట్లు ఆయన రాజకీయ జీవిత చరిత్రలో నమోదైంది.
కాంగ్రెస్.. బీజేపీ.. టీడీపీ.. చివరకు వైసీపీ !
ముద్రగడ రాజకీయ ప్రయాణం ఒకే పార్టీకి పరిమితం కాలేదు. జనతా పార్టీతో మొదలైన ఆయన ప్రస్థానం తెలుగుదేశం, కాంగ్రెస్, భారతీయ జనతా పార్టీ వంటి పార్టీల మీదుగా సాగింది. 1999లో తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున కాకినాడ లోక్సభ నియోజకవర్గం నుంచి ఎంపీగా ఎన్నికయ్యారు. 1999 నుంచి 2004 వరకు లోక్సభ సభ్యుడిగా కొనసాగారు. ఆ తర్వాత కూడా రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో క్రియాశీలంగా వ్యవహరించారు. 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలకు ముందు ముద్రగడ తన కుమారుడితో కలిసి వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు. 2024 మార్చి 15న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి సమక్షంలో ఆయన వైసీపీ తీర్థం పుచ్చుకున్నారు.
కాపు ఉద్యమమే ముద్రగడకు ప్రత్యేక గుర్తింపు
ముద్రగడ పద్మనాభం పేరు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఎంతగా వినిపించిందో.. కాపు రిజర్వేషన్ ఉద్యమంలో అంతకంటే బలంగా మార్మోగింది. కాపు సామాజికవర్గాన్ని వెనుకబడిన తరగతుల జాబితాలో చేర్చాలన్న డిమాండ్తో ఆయన సుదీర్ఘకాలం ఉద్యమించారు. నిరాహార దీక్షలు, ఆందోళనలు, ప్రభుత్వాలకు బహిరంగ లేఖలు.. ఇలా కాపు రిజర్వేషన్ల అంశాన్ని రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ప్రధాన చర్చగా నిలిపిన నాయకుల్లో ముద్రగడ ఒకరు. 2016లో కాపు రిజర్వేషన్ల డిమాండ్తో జరిగిన ఉద్యమం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. తునిలో నిర్వహించిన ‘కాపు ఐక్య గర్జన’ అనంతరం చోటుచేసుకున్న పరిణామాలతో ముద్రగడ పేరు మరోసారి రాష్ట్ర రాజకీయాల కేంద్రబిందువుగా మారింది. అయితే 2020లో కాపు ఉద్యమం నుంచి తప్పుకుంటున్నట్లు ఆయన ప్రకటించారు. తనపై వస్తున్న విమర్శలు, ఆరోపణలపై ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తూ అనుచరులకు బహిరంగ లేఖ రాశారు.
పేరు మార్చుకున్న ముద్రగడ
2024 ఎన్నికల సమయంలో ముద్రగడ చేసిన ఒక రాజకీయ సవాల్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. పిఠాపురంలో పవన్ కల్యాణ్ను ఓడించలేకపోతే తన పేరు మార్చుకుంటానని ఆయన ప్రకటించారు. ఎన్నికల్లో పవన్ కల్యాణ్ భారీ మెజారిటీతో విజయం సాధించిన తర్వాత ముద్రగడ తన మాటకు కట్టుబడ్డారు. ‘ముద్రగడ పద్మనాభం’ పేరును ‘ముద్రగడ పద్మనాభ రెడ్డి’గా మార్చుకున్నారు. 2024 జూన్ 19 నాటి ఆంధ్రప్రదేశ్ గెజిట్లో ఈ పేరు మార్పు నమోదైంది.
కుటుంబం.. కుమారులు, కుమార్తె
ముద్రగడ కుటుంబ సభ్యుల్లో ఆయన కుమారుడు ముద్రగడ గిరిబాబు రాజకీయాల్లో క్రియాశీలంగా ఉన్నారు. మరో కుమారుడు బాలు పేరు కూడా కుటుంబ సభ్యుడిగా గత ఆరోగ్య ప్రకటనల్లో ప్రస్తావనకు వచ్చింది. కుమార్తె బార్లపూడి క్రాంతి కూడా ఇటీవలి కాలంలో రాజకీయంగా వార్తల్లో నిలిచారు. 2024 ఎన్నికల సమయంలో తండ్రి రాజకీయ వైఖరితో విభేదించిన క్రాంతి, పవన్ కల్యాణ్కు మద్దతు ప్రకటించారు. అనంతరం జనసేనలో చేరినట్లు రాజకీయ కథనాలు పేర్కొన్నాయి. గత కొంతకాలంగా ముద్రగడ ఆరోగ్య పరిస్థితిపై కుటుంబ సభ్యుల నుంచి భిన్నమైన ప్రకటనలు రావడం కూడా చర్చకు దారితీసింది. కుమార్తె క్రాంతి ఆయన ఆరోగ్యంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేయగా, కుమారుడు గిరిబాబు మాత్రం తన తండ్రి ఆరోగ్యం క్రమంగా మెరుగుపడుతోందని జూలై 1న వెల్లడించారు.
ఐదు దశాబ్దాల ప్రజాజీవితానికి ముగింపు
1978లో ఎమ్మెల్యేగా మొదలైన ముద్రగడ పద్మనాభం రాజకీయ ప్రయాణం దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల పాటు సాగింది. ఎమ్మెల్యే.. మంత్రి.. ఎంపీ.. ఉద్యమ నాయకుడు.. ఇలా ఆయన రాజకీయ జీవితంలో అనేక పాత్రలు పోషించారు. పార్టీలు మారాయి. ప్రభుత్వాలు మారాయి. రాజకీయ మిత్రులు మారారు. ప్రత్యర్థులు మారారు. కానీ ముద్రగడ పేరు మాత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో, ముఖ్యంగా ఉమ్మడి తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాజకీయాల్లో తనదైన గుర్తింపును నిలుపుకుంది.
కాపు రిజర్వేషన్లపై ఆయన అనుసరించిన రాజకీయ వ్యూహాలు, ఉద్యమ పద్ధతులపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండొచ్చు. ఆయన రాజకీయ నిర్ణయాలపై విమర్శలు, వివాదాలు కూడా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ కాపు ఉద్యమాన్ని రాష్ట్ర రాజకీయాల ప్రధాన చర్చలోకి తీసుకొచ్చిన కీలక నాయకుల్లో ముద్రగడ పద్మనాభం ఒకరన్నది ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానంలో ముఖ్యమైన అధ్యాయం. 73 ఏళ్ల వయసులో ముద్రగడ పద్మనాభం కన్నుమూయడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో సుదీర్ఘకాలం సాగిన ఓ రాజకీయ, ఉద్యమ ప్రస్థానానికి తెరపడింది.
