కన్నీటి బాటలో రైతు జీవితం
యంత్రాల యుగం వచ్చినా రైతు బతుకులో మార్పు లేదు.
అప్పుల భారం, వర్షాభావం, పెరిగిన పెట్టుబడులు, గిట్టుబాటు ధరల కొరతతో విలవిల్లాడుతున్న అన్నదాత
నర్సంపేట రూరల్, ఆంధ్రప్రభ ప్రత్యేక కథనం: తెల్లవారక ముందే కోడిపుంజు కూయగానే ఇంటి ముందున్న కాడెద్దులను విప్పి, బండిని సిద్ధం చేసుకుంటాడు రైతు. చేతిలో నాగలి, బండిపై విత్తనాల సంచి, మనసులో మాత్రం ఒకే ఒక్క ఆశ… “ఈసారి అయినా పంట బాగుంటుందేమో.” కానీ ఆ ఆశ పొలం చేరుకునేలోపే ఆకాశం వైపు చూసి మళ్లీ ఆందోళనగా మారిపోతుంది. మేఘాలు కనిపిస్తున్నా వర్షం రావడం లేదు. పంట వేస్తున్నా భవిష్యత్తు కనిపించడం లేదు. ఇదే నేడు తెలంగాణ రైతు జీవితాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్న చేదు వాస్తవం.
ఒకప్పుడు కాడెద్దుల బండి రైతు ఆత్మగౌరవానికి చిహ్నం. ఇప్పుడు అదే బండి రైతు ఆర్థిక దుస్థితికి ప్రతీకగా మారింది. ట్రాక్టర్ అద్దెకు తీసుకునే డబ్బు లేక, డీజిల్ ధరలు భరించలేక, యంత్ర వ్యవసాయం అందుబాటులో లేక మళ్లీ కాడెద్దులనే నమ్ముకుని పొలం బాట పడుతున్న రైతుల సంఖ్య గ్రామాల్లో ఇంకా కనిపిస్తూనే ఉంది. కాలం మారింది… సాంకేతికత పెరిగింది… కానీ రైతు బతుకు మాత్రం మారలేదు.
ఈ వానాకాలంలో వర్షాలు ఆలస్యం కావడంతో ఇప్పటికే సాగు చేసిన పత్తి, వరి, మొక్కజొన్న, మిర్చి తదితర పంటలు ఎండిపోతున్నాయి. మళ్లీ విత్తాలంటే మరో పెట్టుబడి. విత్తనాలు కొనాలి, ఎరువులు వేయాలి, పురుగుమందులు పిచికారీ చేయాలి. కూలీలకు కూలి చెల్లించాలి. ఇవన్నీ కలిపి ఒక్క ఎకరానికి వేలాది రూపాయల ఖర్చు అవుతోంది. కానీ చివరికి చేతికి పంట వస్తుందనే హామీ మాత్రం లేదు.
రైతు సంపాదన మొదలయ్యేలోపే అప్పుల జాబితా సిద్ధమైపోతుంది. సహకార బ్యాంకులు, జాతీయ బ్యాంకులు, గ్రామంలోని ప్రైవేట్ వడ్డీ వ్యాపారులు, బంధువులు, స్నేహితులు… ఎక్కడో ఒకచోట అప్పు చేసి వ్యవసాయం ప్రారంభిస్తాడు. పంట నష్టపోతే అప్పు తీర్చలేడు. అప్పుపై వడ్డీ పెరుగుతుంది. మళ్లీ అదే అప్పు తీర్చేందుకు మరో అప్పు చేయాల్సి వస్తుంది. ఇలా అప్పుల చక్రంలో రైతు జీవితం తిరుగుతూనే ఉంటుంది.
వ్యవసాయం మాత్రమే కాదు… కుటుంబ బాధ్యతలన్నీ కూడా రైతు భుజాలపైనే ఉంటాయి. పిల్లల స్కూల్ ఫీజులు, కళాశాల ఖర్చులు, పుస్తకాలు, హాస్టల్ ఫీజులు, బస్సు పాస్లు, పోటీ పరీక్షల కోచింగ్, వైద్య ఖర్చులు, ఇంటి నిర్వహణ, విద్యుత్ బిల్లులు, వృద్ధుల వైద్యం, కుమార్తెల పెళ్లిళ్లు… ప్రతి అవసరానికి డబ్బు కావాలి. కానీ రైతు చేతికి వచ్చే ఆదాయం మాత్రం ప్రకృతి దయపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
వ్యవసాయంలో పెట్టుబడులు ఏటా పెరుగుతున్నాయి. విత్తనాల ధరలు, ఎరువుల ధరలు, పురుగుమందుల ధరలు, కూలీల వేతనాలు, ట్రాక్టర్ అద్దెలు… అన్నీ పెరిగాయి. కానీ రైతు పండించిన పంటకు వచ్చే ధర మాత్రం అదే స్థాయిలో పెరగలేదు. పంట మార్కెట్కు తీసుకెళ్లిన తర్వాత కూడా గిట్టుబాటు ధర కోసం రోజులు వేచి చూడాల్సిన పరిస్థితి. కొన్ని సందర్భాల్లో పెట్టుబడి కూడా రాక రైతు నష్టాలతో ఇంటి బాట పడుతున్నాడు.
వాతావరణ మార్పులు రైతు జీవితాన్ని మరింత అనిశ్చితిలోకి నెడుతున్నాయి. ఒకసారి కరువు, మరోసారి అతివృష్టి, మరొకసారి గాలివానలు, వడగళ్ల వానలు… ప్రకృతి విపత్తులు వరుసగా దెబ్బతీస్తున్నాయి. వర్షాలు సమయానికి పడకపోతే విత్తనాలు వృథా. ఎక్కువగా పడితే పంట మునిగిపోతుంది. ఇలా ఏ పరిస్థితిలోనూ రైతుకు భరోసా లేకుండా పోతోంది.
వ్యవసాయం లాభసాటి వృత్తి కాకుండా ప్రాణాలతో చేసే పోరాటంగా మారిపోయిందని రైతులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. దేశానికి అన్నం పెట్టే రైతు ఇంట్లోనే రెండు పూటల భోజనం గురించి ఆలోచించాల్సిన పరిస్థితి రావడం గ్రామీణ భారత వాస్తవాన్ని చెబుతోంది. రైతు చెమటతో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ నడుస్తున్నా, అతని కుటుంబం మాత్రం ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లోనే జీవిస్తోంది.
గ్రామాల్లో యువత కూడా వ్యవసాయంపై ఆసక్తి కోల్పోతున్నారు. తల్లిదండ్రులు పడుతున్న కష్టాలు చూసి ఉద్యోగాల కోసం పట్టణాలకు వలస వెళ్తున్నారు. దీంతో వ్యవసాయానికి వారసులు తగ్గిపోతున్నారు. పొలాలు ఉన్నా సాగు చేసే చేతులు తగ్గుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొనసాగించడం కష్టసాధ్యంగా మారుతోందని రైతులు అంటున్నారు.
రైతు కోరేది పెద్దగా ఏమీ కాదు. తాను పండించిన పంటకు గిట్టుబాటు ధర, ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో తక్షణ సహాయం, నాణ్యమైన విత్తనాలు, సరసమైన ధరలకు ఎరువులు, వడ్డీలేని లేదా తక్కువ వడ్డీతో రుణాలు, పంట బీమా సమర్థవంతంగా అమలు, సాగునీటి భరోసా, మార్కెట్లో పారదర్శక కొనుగోళ్లు, కుటుంబానికి విద్యా–వైద్య భద్రత మాత్రమే.
వ్యవసాయం బలపడితేనే గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలపడుతుంది. రైతు ఆదాయం పెరిగితేనే గ్రామాల్లో వ్యాపారాలు, ఉపాధి, విద్య, ఆరోగ్యం, అభివృద్ధి వేగం పుంజుకుంటాయి. రైతు సంక్షేమం అంటే కేవలం ఒక వర్గం సంక్షేమం కాదు… అది రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాది.
“రైతు నవ్వితేనే గ్రామం నవ్వుతుంది… గ్రామం నవ్వితేనే రాష్ట్రం అభివృద్ధి చెందుతుంది… అన్నదాతకు భరోసా కల్పించిన రోజే నిజమైన అభివృద్ధికి అర్థం ఉంటుంది.”
వర్షాభావ పరిస్థితుల దృష్ట్యా ప్రభుత్వం అత్యవసర సహాయక చర్యలు చేపట్టి, పంట నష్టాన్ని శాస్త్రీయంగా అంచనా వేసి పరిహారం అందించడం, రుణాల పునర్వ్యవస్థీకరణ, వడ్డీ భారం తగ్గించడం, సాగునీటి వసతులను మెరుగుపరచడం, గిట్టుబాటు ధర హామీ ఇవ్వడం, రైతు కుటుంబాలకు విద్యా–ఆరోగ్య పరిరక్షణ కల్పించడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలని రైతు సంఘాలు, వ్యవసాయ నిపుణులు, గ్రామీణ ప్రజలు కోరుతున్నారు.
కాడెద్దుల బండిపై కనిపిస్తున్న ఆ రైతు ప్రయాణం… నిజానికి ఒక మనిషి ప్రయాణం కాదు. తెలంగాణ రైతాంగం మోస్తున్న ఆశలు, ఆవేదనలు, అప్పులు, కన్నీళ్లు, భవిష్యత్తుపై నమ్మకం అన్నీ కలిసి సాగుతున్న ప్రయాణం. ఆ ప్రయాణానికి గమ్యం సుఖసంతోషాలతో నిండాలంటే రైతు బతుకు నిలబడాలి. రైతు నిలబడితేనే దేశం నిలబడుతుంది.
