తప్పు-ఒప్పుల మధ్య మానవ జీవన ప్రయాణం

మనస్సాక్షే సరైన మార్గానికి దిక్సూచి

ఉద్దేశమే నిర్ణయిస్తుంది తప్పు.. ఒప్పు

తప్పులను అంగీకరించడమే ఆత్మవికాసానికి తొలి మెట్టు

ఆత్మవిమర్శతోనే పరిపక్వత సాధ్యం

నైతిక జీవనమే ఉన్నతికి మార్గం

మానవ సమాజ పురోగతికి, వ్యక్తిగత వికాసానికి, వ్యవస్థల మనుగడకు అత్యంత పునాది వంటి భావనలు ‘తప్పు-ఒప్పు’. మనిషి తీసుకునే ప్రతి చిన్న, పెద్ద నిర్ణయం వెనుక ఈ “తప్పు-ఒప్పుల” త్రాసు ఉంటుంది. మానవ నాగరికత ప్రారంభం నుండి తత్వవేత్తలను, ధర్మశాస్త్రవేత్తలను, శాస్త్రవేత్తలను తొలచివేస్తున్న నిరంతర శోధన. వ్యక్తికి, సమాజానికి, తోటి జీవులకు మేలు చేకూర్చేది, శాంతిని, సామరస్యాన్ని పెంపొందించేది. ఇతరులకు లేదా తనకు హాని కలిగించేది, అశాంతికి, నాశనానికి దారితీసేది. అయితే, తప్పు-ఒప్పులు అనేవి కేవలం రెండు రంగుల (నలుపు- తెలుపు) విభజన కాదు. ఇవి సందర్భం, కాలం, ఉద్దేశం పరిస్థితుల ఆధారంగా మారే సంక్లిష్టమైన మానసిక మరియు సామాజిక భావనలు.

ఏది తప్పు, ఏది ఒప్పో నిర్ణయించడానికి మానవాళి వివిధ కాలాల్లో విభిన్న ప్రమాణాలను ఏర్పరచుకుంది. ప్రతి మనిషి లోనూ అంతర్నిహితంగా ఒక నైతిక దిక్సూచి ఉంటుంది. మనం ఒక పనిచేసేటప్పుడు లేదా చేసిన తర్వాత లోపలి నుండి వచ్చే ఆమోదం లేదా నిరసన భావమే మనస్సాక్షి. ఏ పని చేస్తే మనస్సు ప్రశాంతంగా, నిర్భయంగా ఉంటుందో అది సాధారణంగా ‘ఒప్పు’. ఏ పని చేస్తే లోపల భయం, పశ్చాత్తాపం, దాచాలనే తాపత్రయం కలుగుతుందో అది ‘తప్పు’.

తప్పు-ఒప్పులను “ధర్మం-అధర్మం” అని పేర్కొన్నారు. మనస్సు, వాక్కు, కర్మల ద్వారా ఏ జీవికీ హాని చేయకపోవడం అత్యున్నతమైన ఒప్పు (పరమో ధర్మః). మోసం చేయడం అధర్మం. తన బాధ్యతలను సక్రమంగా నిర్వహించడం ఒప్పు… బాధ్యతారాహిత్యం తప్పు. సమాజంలో శాంతి భద్రతలను కాపాడటానికి చట్టాలు ఏర్పడ్డాయి. చట్టాన్ని పాటించడం ఒప్పు, ఉల్లంఘించడం తప్పు. ఒక చర్య బాహ్యంగా ఎలా కనిపిస్తుందనే దానికంటే, దాని వెనుక ఉన్న ఉద్దేశం తప్పు-ఒప్పులను నిర్ణయిస్తుంది.

ఉదాహరణ ‘కత్తి వాడకం’. ఒక దొంగ ఎదుటివారిని బెదిరించడానికి లేదా గాయపరచడానికి కత్తి వాడితే అది తప్పు. కత్తిని ఒక సర్జన్ రోగి ప్రాణాన్ని కాపాడటానికి, శస్త్రచికిత్స కోసం వాడితే అది ఒప్పు. సాధారణంగా అబద్ధం చెప్పడం తప్పు. కానీ, మహర్షి వ్యాసుడు మహాభారతంలో చెప్పినట్లు ‘ఒక అమాయకుడి ప్రాణాన్ని కాపాడటానికి చెప్పే అబద్ధం ధర్మంతో (ఒప్పుతో) సమానం’.

శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ధర్మాధర్మాల స్వభావాన్ని వివరిస్తూ, స్వధర్మాన్ని ఆచరించడమే ఒప్పు అని చెబుతాడు. ఫలితంపై ఆశ లేక, నిష్కామ కర్మతో, లోకకల్యాణం కోసం చేసే పని ఎప్పుడూ తప్పు కాజాలదు. ఫలితంతో సంబంధం లేకుండా, నియమాన్ని పాటించడమే ఒప్పు. ఎక్కువ మందికి ఎక్కువ మేలు చేకూర్చే ప్రతి చర్య ఒప్పు.

మనుషులన్నాక తప్పులు చేయడం అత్యంత సహజం. తప్పు చేయని మనిషి ఉండడు. అయితే, తప్పులు చేయడం కంటే వాటి పట్ల మనం ఎలా స్పందిస్తున్నామనేది ముఖ్యం. తన లోపాన్ని అంగీకరించడానికి అహంకారం అడ్డు వస్తుంది. అహంకారాన్ని దాటి ‘తప్పు చేశాను’ అని ఒప్పుకోవడమే ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి మొదటి మెట్టు.

చేసిన తప్పుకు చింతించడం, దాని నుండి సరియైన పాఠం నేర్చుకుని, భవిష్యత్తులో ఆ తప్పు రిపీట్ కాకుండా చూసుకోవడమే నిజమైన ఆత్మవిమర్శ. ఇతరులు చేసిన తప్పులను క్షమించగలగడం వల్ల మన మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.

“తప్పు-ఒప్పు” అనేవి కేవలం ఇతరుల ప్రవర్తనను కొలిచే కొలబద్దలు కావు. అవి మన అంతరంగాన్ని శుద్ధి చేసుకునే దివ్య సాధనాలు. ఇతరుల తప్పులను వెతకడం మానేసి, మన లోపాలను మనం ఆత్మవిమర్శ చేసుకోవడం ద్వారా నిజమైన పరిపక్వత లభిస్తుంది.

అంతరాత్మ ప్రభోదాన్ని వింటూ, సర్వజన సుఖాన్ని కాంక్షిస్తూ, స్వార్థాన్ని వీడి నడుచుకునే ప్రతి అడుగు ‘ఒప్పు’ మార్గంలోనే సాగుతుంది. నిరంతర స్వయం పరిశీలన ద్వారా తప్పులను సరిదిద్దుకుంటూ సాగే జీవితమే నైతిక మరియు ఆధ్యాత్మిక ఉత్కృష్టతకు బాటలు వేస్తుంది.

ఆనంద ‘మైత్రేయ’మ్