Indian Rupee Fall | రూపాయి స్థిరత్వంపై భిన్నాభిప్రాయాలు

Indian Rupee Fall | రూపాయి స్థిరత్వంపై భిన్నాభిప్రాయాలు

Indian Rupee Fall | యుద్ధ ప్రభావంతో పడిపోతున్న రూపాయి విలువ
విదేశీ మారక నిల్వలపై పెరుగుతున్న ఒత్తిడి
ఆర్బీఐ చర్యల పరిమితులు
పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు ఆందోళన
ఇంధన పొదుపుతో ఆర్థిక స్వావలంబన దిశగా భారత్

Indian Rupee Fall | అమెరికా-ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న యుద్ధ పరిస్థితుల ప్రభావంతో గత రెండున్నర నెలలుగా భారత రూపాయి విలువ తీవ్రంగా పడిపోవడం దేశ ఆర్థిక విధాన రూపకర్తలకు పెద్ద ఆందోళనగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో 2026 మే 10న ప్రధాని Narendra Modi దేశ ప్రజలకు చేసిన పిలుపు ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. అనవసర వాహన వినియోగాన్ని తగ్గించడం, పెట్రోల్-డీజిల్ ఆదా చేయడం, విదేశీ ప్రయాణాలను తగ్గించడం, సాధ్యమైన చోట వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ అమలు చేయడం, సమావేశాలను ఆన్లైన్లో నిర్వహించడం వంటి సూచనలు చేశారు. ఇవి కేవలం ఇంధన పొదుపు కోసం మాత్రమే కాదు. వీటి అసలు ఉద్దేశం విదేశీ మారక నిల్వలను కాపాడి, రూపాయి పతనాన్ని నియంత్రించడమే అని స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది.

గల్ఫ్ ప్రాంత యుద్ధ పరిస్థితుల సమయంలో భారత విదేశీ మారక నిల్వలు గణనీయంగా తగ్గాయి. 2026 ఫిబ్రవరి 27న 728.5 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న నిల్వలు, 2026 మే 12 నాటికి 690.7 బిలియన్ డాలర్లకు పడిపోయాయి. అంటే కేవలం రెండున్నర నెలల్లోనే 38 బిలియన్ డాలర్ల తగ్గుదల నమోదైంది.

రూపాయి విలువపై భిన్నాభిప్రాయాలు

రూపాయి స్థిరత్వం విషయంలో సాధారణంగా రెండు వాదనలు ఉన్నాయి. ఒక వర్గం రూపాయి విలువ మార్కెట్ డిమాండ్-సరఫరాపై ఆధారపడి ఉంటుందని భావిస్తుంది. కాబట్టి రూపాయి విలువ తగ్గినా ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని వారు అంటున్నారు. వారి వాదన ప్రకారం, రూపాయి బలహీనపడితే దిగుమతులు తగ్గుతాయి, ఎగుమతులు పెరుగుతాయి. రూపాయి ప్రస్తుతం అతి ఎక్కువ విలువతో ఉందని, రిజర్వ్ బ్యాంక్ జోక్యం చేసుకుంటే దిగుమతులు పెరిగి ఎగుమతులు తగ్గే ప్రమాదం ఉందని వారు అంటున్నారు.

మరోవైపు, బలమైన రూపాయి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మేలని మరొక వర్గం విశ్వసిస్తోంది. బలమైన కరెన్సీ మాత్రమే ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులో ఉంచి, అప్పులు చెల్లింపులు, లాభాంశాలు, రాయల్టీలు, వేతనాలు, ఇతర ఆదాయ బదిలీల వల్ల విదేశీ మారకం బయటకు పోకుండా చూడగలదని వారి అభిప్రాయం. ప్రధాని మోడీ కూడా అధికారంలోకి రాకముందు గత ప్రభుత్వాల తప్పు ఆర్థిక విధానాల వల్లే రూపాయి బలహీనపడిందని విమర్శించారు. సరైన విధానాలతో రూపాయి పతనాన్ని నియంత్రించవచ్చని అప్పట్లో ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ఆర్బీఐ చర్యలు మాత్రమే సరిపోవు..

ప్రభుత్వం ఎంత బలంగా ఉన్నా రూపాయి విలువను కృత్రిమంగా నిర్ణయించి పెంచలేమని అర్థం చేసుకోవాలి. డాలర్ డిమాండ్-సప్లై శక్తులే దాని విలువను నిర్ణయిస్తాయి. దిగుమతులు, అప్పుల చెల్లింపులు, లాభాంశాలు, రాయల్టీలు, వేతనాలు, ఇతర బదిలీలు డిమాండును పెంచుతాయి. ఎగుమతులు, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు, విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడులు సప్లైను పెంచుతాయి.

రిజర్వ్ బ్యాంక్ కొన్నిసార్లు మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకుని తాత్కాలిక హెచ్చుతగ్గులను అదుపు చేస్తుంది. కానీ, ప్రస్తుత ఖాతా లోటు దీర్ఘకాలికంగా ఉంటే ఇది పెద్దగా ఉపయోగపడదు. అలాగే రూపాయి విలువను కాపాడేందుకు నిరంతరం విదేశీ మారక నిల్వలను వినియోగిస్తే నిల్వలు పూర్తిగా క్షీణించే ప్రమాదం ఉంటుంది.

రూపాయి పతనం తీవ్రత ఎంత?

2024 ఏప్రిల్ నుంచి 2025 మార్చి వరకు రూపాయి విలువ కేవలం 2.3 శాతం మాత్రమే పతనం చెందింది. కానీ 2025 ఏప్రిల్ నుంచి ఇప్పటి వరకు 11.7 శాతం పతనం చెందింది. ప్రత్యేకంగా 2026 ఫిబ్రవరి 27న యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత మే 13 వరకు రూపాయి విలువ 91.1 నుంచి 95.5 రూపాయలకు పడిపోయింది. అంటే కేవలం రెండున్నర నెలల్లోనే 4.4 శాతం పతనం జరిగింది.

ప్రధాన కారణాలు

ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల, వాణిజ్య లోటు పెరగడం, విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడిదారులు భారత స్టాక్ మార్కెట్ల నుంచి పెట్టుబడులు వెనక్కి తీసుకోవడం ప్రధాన కారణాలు. యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత రూపాయి కొంత స్థిరపడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం మాత్రం దేశ చెల్లింపుల సమతుల్యతను మెరుగుపరచడంలోనే ఉంది.

పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు

భారతదేశంలో సంవత్సరాలుగా దిగుమతులు వేగంగా పెరుగుతుండగా, ఎగుమతులు అంతగా పెరగడం లేదు. 2025-26లో పరిస్థితి మరింత దిగజారింది. దిగుమతులు భారీగా పెరిగాయి, ఎగుమతులు దాదాపు స్థిరంగా ఉన్నాయి. అయితే సేవల రంగం ద్వారా వచ్చిన మిగులు కొంత ఉపశమనం ఇచ్చింది. ఈ మిగులు 188.8 బిలియన్ డాలర్ల నుంచి 213.9 బిలియన్ డాలర్లకు పెరిగింది.

భారతదేశం ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకునే వస్తువులు: పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, బంగారం, వంట నూనెలు, రసాయన ఎరువులు ప్రధాన దిగుమతి వస్తువులు. భారతీయుల విదేశీ ప్రయాణాలు, విద్యార్థుల విదేశీ చదువులు కూడా భారీగా విదేశీ మారకం ఖర్చు చేస్తున్నాయి.

• ముడి చమురు దిగుమతి వ్యయం: 135 బిలియన్ డాలర్లు
• బంగారం దిగుమతులు: 72 బిలియన్ డాలర్లు
• ఎరువుల దిగుమతులు: 14-18 బిలియన్ డాలర్లు
• వంటనూనెల దిగుమతులు: 19 బిలియన్ డాలర్లు

ఇవి మాత్రమే కాదు. విదేశీ ప్రయాణాలు కూడా భారీ భారం. విదేశీ పర్యటనలకు భారతీయులు ఖర్చు చేస్తున్న విదేశీ మారకం: 30-35 బిలియన్ డాలర్లు. విదేశాలకు చదువుకోడానికి వెళ్లే విద్యార్థుల వ్యయం: 15-20 బిలియన్ డాలర్లు. దేశ ప్రయోజనాల కోసం సంయమనం అవసరం. ప్రధాని చేసిన పిలుపు సమయోచితం. రూపాయిని కాపాడటం అంటే దేశ ఆర్థిక భద్రతను కాపాడటమే. రూపాయి విలువ కేవలం ఒక “కరెన్సీ సంఖ్య” కాదు. అది దేశ ఆర్థిక బలం, విదేశీ ఆధారపడుదల, దిగుమతుల భారాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. అందుకే ఇంధన పొదుపు నుంచి విదేశీ ప్రయాణాల నియంత్రణ వరకు ప్రతి చిన్న చర్య కూడా చివరికి దేశ ఆర్థిక స్వావలంబనకు దోహదపడుతుంది.

అశ్వని మహాజన్
స్వదేశీ జాగరణ్ మంచ్ జాతీయ కో-కన్వీనర్, ఢిల్లీ యూనివర్సిటీలోని PGDAV కళాశాల మాజీ ప్రొఫెసర్.