Elephants| చిత్తూరు జిల్లాకు గజరాజుల గండం

Elephants| చిత్తూరు జిల్లాకు గజరాజుల గండం

• మృత్యుహస్తం చాస్తున్న ఏనుగులు
• మృత్యుభయంతో వణుకుతున్న రైతన్నలు
• 30కి పైగా రైతుల మృతి, 233 ఎకరాలలో పంట నష్టం
• 8 నుంచి 100 దాటినా ఏనుగుల సంఖ్య
• నిస్సహాయ రైతన్నకు సకాలంలో అందని పరిహారం

Elephants|చిత్తూరు బ్యూరో, ఆంధ్రప్రభ : చిత్తూరు జిల్లా సరిహద్దు గ్రామాల ప్రజలను గత కొంతకాలంగా నిత్యం వెన్నాడుతున్న భయం.. అదే గజరాజుల ఉగ్రరూపం. పొరుగు రాష్ట్రాలైన కర్ణాటక, తమిళనాడు అటవీ ప్రాంతాల నుంచి గుంపులు గుంపులుగా వస్తున్న ఏనుగులు జిల్లాలోని బంగారుపాల్యం, కుప్పం, పాలమనేరు, పుంగనూరు మండలాలను గడగడలాడిస్తున్నాయి. ఇవి కేవలం పంట పొలాలను నాశనం చేయడమే కాదు, నిస్సహాయ రైతన్నల పాలిట మృత్యుదూతలుగా మారుతున్నాయి. ఇటీవల కాలంలో జరిగిన ప్రాణ నష్టాలు, భారీగా ధ్వంసమవుతున్న పంటలు ఈ సమస్య తీవ్రతను సూచిస్తున్నాయి. గతంలో అడవికి పరిమితమైన ఏనుగులు ఇప్పుడు గ్రామాల్లోకి, పట్టణాల శివార్లలోకి సైతం చొచ్చుకు వస్తున్నాయి. ఈ సంఘర్షణ వెనుక కేవలం ఆకలి మాత్రమే కాదు; మానవ ఆక్రమణ, వాతావరణ మార్పులు, మరియు అటవీ శాఖ వైఫల్యం వంటి అనేక లోతైన కారణాలు దాగి ఉన్నాయి.

ఒకపక్క గుంపుల దాడులు, మరోపక్క గుంపు నుండి విడిపోయిన ఒంటరి ఏనుగు సృష్టించే బీభత్సం ఈ రెండు రకాల దాడులతో స్థానిక ప్రజలు నిస్సత్తువకు లోనవుతున్నారు. గత దశాబ్దంలో చిత్తూరు జిల్లాలో ఏనుగుల సంఖ్య అనూహ్యంగా పెరిగింది. 2012లో కేవలం 8 ఏనుగులు మాత్రమే ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో, 2023-2024 నాటికి ఈ సంఖ్య 90 నుంచి 110 స్థిర నివాస ఏనుగులకు పెరిగింది. దీనికి అదనంగా, సరిహద్దు రాష్ట్రాల నుంచి సుమారు అంతే సంఖ్యలో (90-110) ఏనుగులు ఆహారం, నీటి కోసం కౌండిన్య వన్యప్రాణి అభయారణ్యం మీదుగా నిరంతరం వలసలు వస్తున్నాయి. మొత్తం 200కు పైగా ఏనుగుల కదలికలతో జిల్లా నిత్యం భయబ్రాంతులకు గురవుతోంది.

పదేళ్లలో 30కి పైగా మృతులు..
గత పదేళ్లలో ఏనుగుల దాడిలో సుమారు 30 మందికి పైగా ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. కేవలం 2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే 6 మంది మరణించారు. ఇది గత దశాబ్దంలో నమోదైన అత్యధిక మరణాల సంఖ్య కావడం గమనార్హం. ఇటీవల బంగారుపాల్యం, కుప్పం మండలాల్లో రైతుల మరణాలు ఈ తీవ్రతను పెంచాయి. 2015 నుంచి 2024 మధ్య కాలంలో ఏనుగుల దాడుల కారణంగా సుమారు 233 ఎకరాల సాగుభూమికి నష్టం వాటిల్లినట్లు అంచనా. ఈ నష్టం విలువ కోట్లలో ఉన్నప్పటికీ, రైతులకు అందుతున్న పరిహారం మాత్రం చాలా తక్కువ.

ఏనుగులు దారి మళ్లడానికి ఐదు ప్రధాన కారణాలు..

ఏనుగులు సహజమైన అటవీ ప్రాంతాలను విడిచి జనావాసాలపై దాడులు చేయడానికి బలమైన కారణాలు ఉన్నాయి. ఏనుగులు తరతరాలుగా నీరు, ఆహారం కోసం ప్రయాణించే ఏనుగుల కారిడార్లు చిత్తూరు సరిహద్దుల్లో భారీగా ఆక్రమణకు గురయ్యాయి. రియల్ ఎస్టేట్ వెంచర్లు, మైనింగ్ కార్యకలాపాలు, అటవీ ప్రాంతాలలో కొత్త రోడ్ల నిర్మాణం కారణంగా ఈ సహజ మార్గాలు మూసుకుపోయాయి. దీంతో ఏనుగులు తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో పొలాల గుండా ప్రయాణిస్తూ దాడులకు పాల్పడుతున్నాయి. సహజమైన దారి మూసుకుపోవడం ఈ సమస్యకు ప్రధాన కారణం. ఒకప్పుడు అడవుల సరిహద్దుల్లో ఏనుగులకు ఆహారంగా పనికిరాని పంటలు ఉండేవి. ఇప్పుడు రైతులు మామిడి, చెరుకు, అరటి, వరి వంటి వాణిజ్య పంటలను విస్తృతంగా పండిస్తున్నారు. ఏనుగులకు ఇవి అత్యంత ఇష్టమైన ఆహారం.

అడవుల్లో ఆహారం కొరత ఏర్పడగానే, పొలాల్లో ఉన్న సులభమైన, రుచికరమైన ఈ పంటలు వాటిని బలంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. పెరుగుతున్న ఏనుగుల సంఖ్యకు అనుగుణంగా అడవుల్లో ఆహారం, నీరు సరిపోవడం లేదు. మానవ ఆక్రమణల కారణంగా అటవీ విస్తీర్ణం తగ్గడం, అడవిలో నీటి వనరులు ఎండిపోవడం వల్ల ఆవాస విధ్వంసం జరిగి, ఏనుగులు ఆహారం వెతుక్కుంటూ గ్రామాలకు వస్తున్నాయి. గుంపు నుంచి విడిపోయిన ఒంటరి మగ ఏనుగులు అత్యంత దూకుడుగా, ఆవేశంగా వ్యవహరిస్తాయి. అవి తమ దారికి అడ్డొచ్చిన దేనినైనా ధ్వంసం చేస్తాయి. చిత్తూరులో జరుగుతున్న దాడుల్లో ఒంటరి ఏనుగుల పాత్ర కూడా అధికంగా ఉన్నట్లు అటవీ అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. సమస్యను పరిష్కరించడానికి కర్ణాటక నుంచి ప్రత్యేకంగా శిక్షణ పొందిన కంకి ఏనుగులను తీసుకొచ్చారు. అయితే, చిత్తూరు జిల్లా అటవీ ప్రాంతం, స్థానిక వాతావరణం, మరియు ఏనుగుల అలవాట్లు భిన్నంగా ఉండటం వల్ల కంకి ఏనుగులు తమ పనితీరును సమర్థవంతంగా చూపలేకపోతున్నాయి. వాటి నిర్వహణ, శిక్షణలోనూ లోపాలు ఉన్నట్లు నిపుణులు చెబుతున్నారు.

రైతుకు అందని పరిహారం..

ప్రాణ నష్టం, భారీ పంట నష్టంతో జిల్లా అల్లాడుతుంటే, నష్టపరిహారం సకాలంలో సరిపడా అందకపోవడం రైతులకు రెండవ నష్టంగా మారుతోంది. ప్రభుత్వం మానవ మరణాలకు రూ. 10 లక్షల వరకు పరిహారాన్ని ప్రకటించినప్పటికీ.. 233 ఎకరాల పంట నష్టానికి లభిస్తున్న పరిహారం మాత్రం నామమాత్రమే. రైతులు పెట్టుబడి పెట్టిన ఖర్చు, మార్కెట్ ధరలను లెక్కలోకి తీసుకోకుండా అటవీ శాఖ కేవలం మొక్కుబడిగా పరిహారాన్ని ప్రకటిస్తోంది. ఉదాహరణకు.. ఒక ఎకరం మామిడి తోట నష్టపోతే, దాని పూర్తి విలువకు పరిహారం అందకపోవడంతో రైతు రుణభారం నుంచి కోలుకోలేకపోతున్నాడు. ఏనుగులు వచ్చినప్పుడు మాకు రక్షణ లేదు. పంట పోయినప్పుడు పరిహారం లేదు. అటవీ శాఖ మాకు పరిహారం ఇవ్వడానికి కూడా పత్రాల పేరుతో, అధికారుల జాప్యంతో నెలలు తరబడి తిప్పుతున్నారని బాధిత రైతులు ఆవేదన చెందుతున్నారు. నష్టం అంచనా వేయడానికి అటవీ, రెవెన్యూ, వ్యవసాయ శాఖల సమన్వయం అవసరం. ఈ మూడు శాఖల మధ్య సమన్వయం లోపించడంతో పత్రాల ధృవీకరణ, మంజూరు ప్రక్రియ ఆలస్యం అవుతోంది. నష్టపరిహారం చెల్లింపుల కోసం అటవీ శాఖ వద్ద నిధుల కొరత తీవ్రంగా ఉంది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి నిధుల విడుదల ఆలస్యం కావడం కూడా దీనికి ఒక కారణం. పరిహారం పొందడానికి పేద రైతులు చూపాల్సిన పత్రాలు, చుట్టూ తిరగాల్సిన ఆఫీసులు వారికి అదనపు భారం. ఈ జాప్యం వల్ల రైతుల్లో అటవీ శాఖపై విశ్వాసం సన్నగిల్లుతోంది.

దీర్ఘకాలిక వ్యూహం తక్షణావసరం..

ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం కావాలంటే, అటవీ శాఖ, ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలిక వ్యూహాన్ని అనుసరించాలి. ఏనుగుల కదలికలను ముందే గుర్తించడానికి డ్రోన్‌లు మరియు సెన్సార్ ఆధారిత స్మార్ట్ వర్చువల్ ఫెన్సింగ్ వ్యవస్థను ఉపయోగించాలి. ఏనుగులు సరిహద్దులకు వచ్చిన వెంటనే గ్రామస్తులకు, రైతులకు ఎస్ఎంఎస్ హెచ్చరికలు పంపే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. ఏనుగుల కారిడార్లను జియో-ఫెన్సింగ్ ద్వారా గుర్తించి, ఆ ప్రాంతాలలో మానవ కార్యకలాపాలను పూర్తిగా నిషేధించడం ద్వారా ఏనుగుల సహజ మార్గాలను పునరుద్ధరించాలి. స్థానిక యువతకు శిక్షణ ఇచ్చి, ఏనుగులను సురక్షితంగా అడవిలోకి పంపేందుకు గజ-దళాలు ఏర్పాటు చేయాలి. సరిహద్దు గ్రామాల్లో ఏనుగులు ఇష్టపడని మిరప, అల్లం, నిమ్మ, పొగాకు వంటి పంటలను పండించేందుకు రైతులకు ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వాలి. పంట నష్టం అంచనా వేయడానికి ఒక సింగిల్ విండో సిస్టమ్ ఏర్పాటు చేయాలి. నష్టం జరిగిన 30 రోజుల్లోపు రైతుకు పూర్తి పరిహారం అందేలా చట్టపరమైన నిబంధనను పటిష్టం చేయాలి. ఈ సమస్యకు ప్రత్యేకంగా మానవ-వన్యప్రాణి సంఘర్షణ నిధి ఏర్పాటు చేసి, పరిహారం చెల్లింపులను వేగవంతం చేయాలి.

ప్రభుత్వం మేల్కొనేదెప్పుడు?

చిత్తూరు జిల్లాలో ఏనుగుల సమస్య కేవలం వన్యప్రాణి సంరక్షణ అంశం కాదు, ఇది పౌరుల, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన సంక్లిష్ట సమస్య. సుమారు 200కు పైగా ఏనుగుల కదలికలతో, 233 ఎకరాల పంట నష్టం, ఆరుగురు మృతులతో (2023-24లో) ఈ సమస్య పతాక స్థాయికి చేరింది. కర్ణాటక కంకి ఏనుగులు విఫలమైన ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో, ప్రభుత్వం తక్షణమే మేల్కొని, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పారదర్శకమైన నష్టపరిహార విధానం, స్థానిక భాగస్వామ్యంతో కూడిన దీర్ఘకాలిక వ్యూహాన్ని అమలు చేయాలి. ప్రభుత్వం ఈ గజగండం నుంచి చిత్తూరు జిల్లా ప్రజలకు శాశ్వత విముక్తి కల్పించేలా చర్యలు చేపట్టకపోతే, ఈ సమస్య రాబోయే కాలంలో మరింత తీవ్రరూపం దాల్చే ప్రమాదం ఉంది. నిస్సహాయ రైతన్నకు న్యాయం ఎప్పుడు జరుగుతుంది? అనే ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం త్వరగా సమాధానం చెప్పాలి.