25jan Rathasaptami | సప్తాశ్వరథమారూఢం.. సకల వ్యాధినాశకం!
25jan Rathasaptami | సూర్యారాధనలోని శాస్త్రీయ అర్థం
వేదాలలో ఆదిత్యుడు – అరుణం మరియు ఆరోగ్య రహస్యాలు
సూర్య సిద్ధాంతం: కాలం, గమనం మరియు ఖగోళ విజ్ఞానం
సూర్య శతకం: సూర్య కిరణాల వైద్య శక్తి
రథసప్తమి నాడు చేయవలసిన ఆచారాలు
సూర్యుడు: ఆధ్యాత్మిక, శాస్త్రీయ, ఆరోగ్య త్రివేణి
25jan Rathasaptami | భారతీయ సనాతన ధర్మంలో “ప్రత్యక్ష దైవం” ఎవరు అంటే ఠక్కున వినిపించే సమాధానం ‘సూర్య భగవానుడు’. కంటికి కనిపించే వెలుగు, ఒంటికి తగిలే శక్తి ఆదిత్యుడే. మాఘ శుద్ధ సప్తమిని మనం “రథసప్తమి”గా, “సూర్య జయంతి”గా జరుపుకుంటాం. అయితే, సూర్యోపాసన అనేది కేవలం భక్తికి సంబంధించినదేనా? కాదు. అందులో ఖగోళ విజ్ఞానం (Astronomy), ఆరోగ్య రహస్యం (Health Science) దాగి ఉన్నాయి. వేదాలలోని అరుణం దగ్గరి నుండి, మయూర కవి సూర్యశతకం వరకు, వరాహమిహిరుని సూర్య సిద్ధాంతం వరకు సూర్యుని గురించి మన ఋషులు చెప్పిన విశ్లేషణ అద్భుతం. ఈ రథసప్తమి శుభ సందర్భంగా.. వేదం, కావ్యం మరియు సిద్ధాంత శాస్త్రాల వెలుగులో భాస్కరుని తత్వాన్ని విశ్లేషించుకుందాం.
25jan Rathasaptami 1. వేదాలలో ఆదిత్యుడు:
అరుణం (సౌర ప్రశస్తి) సూర్యుడు కేవలం ఒక గ్రహం కాదు, సకల జీవరాశికి ఆత్మ. ఋగ్వేదం సూర్యుని గురించి ప్రస్తావిస్తూ “సూర్య ఆత్మ జగతస్తస్థుషశ్చ” అంటుంది. అంటే కదిలే ప్రాణులకు, కదలని చెట్టూ పుట్టలకూ ఆత్మాధారం సూర్యుడే. కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయారణ్యకంలో ఉన్న “అరుణ పఠనం” సూర్యోపాసనలో అత్యున్నతమైనది. ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే శక్తి సూర్య కిరణాలలో ఉందని వేదం ఘోషిస్తోంది.
అరుణంలోని ఈ మంత్రం గమనించండి:
ఉద్వయం తమసస్పరి పశ్యంతో జ్యోతిరుత్తరమ్ |
దేవం దేవత్రా సూర్యమగన్మ జ్యోతిరుత్తమమ్ ||
భావం: చీకటిని (అజ్ఞానాన్ని, రోగాలను) పారద్రోలుతూ, ఉదయించే ఆ ఉత్తమ జ్యోతిని మేము దర్శించుచున్నాము. దేవతలలో ప్రశస్తమైన ఆ సూర్యభగవానుని తేజస్సు మాలో ప్రకాశించుగాక. అలాగే, సూర్యుడు ప్రాణశక్తికి మూలం అని చెప్పడానికి అరుణంలో మరొక అద్భుతమైన మంత్రం ఉంది
ఆపో మరీచీః అతిమానియన్ |
గంభీరాన్ ఉదధీన్ కృత్వా |
పాతా పాద తలే శుభే |
గాంభీరం తత్ ఆప్నోతి ||
సూర్య కిరణాలు (మరీచయః) నీటిని ఆవిరి చేసి, మేఘాలుగా మార్చి, మళ్ళీ వర్షం రూపంలో భూమికి అందించి అన్నాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. ఈ జలచక్రం (Water Cycle) లేకపోతే జీవం లేదు. అందుకే వేదం సూర్యుడిని “ఆపః” (జల స్వరూపుడు) అని కూడా స్తుతించింది. 2. సూర్య సిద్ధాంతం: కాల స్వరూపుడు (Astronomical View) జ్యోతిష శాస్త్రజ్ఞుడిగా సూర్యుని గమనాన్ని పరిశీలిస్తే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది. అసలు రథసప్తమి అంటే ఏమిటి? సూర్యుడు తన గమనాన్ని దక్షిణాయనం నుండి ఉత్తరాయణం వైపుకు పూర్తిగా మళ్లించి, భూమికి దగ్గరగా ప్రయాణించే సమయం ఇది.
భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రానికి మూలస్తంభమైన “సూర్య సిద్ధాంతం” (Surya Siddhantam) లో సూర్యుని గమనం గురించి అద్భుతమైన శ్లోకాలు ఉన్నాయి. కాలం (Time) అనేది సూర్యుని గమనం వల్లే ఏర్పడుతుంది. లోకానాం అంతకృత్ కాలః కాలోన్యః కలనాత్మకః | స ద్విధా స్థూలసూక్ష్మత్వన్ మూర్తశ్చామూర్త ఉచ్యతే ||” (సూర్య సిద్ధాంతం – మధ్యమాధికారం) భావం: లోకాలను అంతం చేసేది కాలమే. ఆ కాలం సూర్యుని గమనం వల్లనే లెక్కించబడుతుంది.
అది స్థూలమని (యుగాలు), సూక్ష్మమని (నిమిషాలు, సెకన్లు) రెండు రకాలు. కంటికి కనిపించే కాలం (మూర్త), కనిపించని కాలం (అమూర్త) కూడా సూర్యుడే. మరొక శ్లోకంలో సూర్యుని రథం (గమనం) గురించి సూర్య సిద్ధాంతం ఇలా చెబుతుంది:
షష్ట్యా తత్పర్యా విషువద్భిన్నం తద్ వ్యస్తమండలమ్ |
అయనం దక్షిణోత్తరం విమువద్విషువత్ స్థితిః ||
సూర్యుడు ప్రతి ఆరు నెలలకు ఒకసారి తన దిశను మార్చుకుంటాడు (అయనం). మకర సంక్రాంతి నాడు ఉత్తరాయణం ప్రారంభమైనా, సూర్యుని తేజస్సు మరియు వేడి భూమి మీద ప్రస్ఫుటంగా పెరిగేది (Effective Heat) రథసప్తమి నుండే. అందుకే దీన్ని “సూర్య జయంతి” అన్నారు. శాస్త్రీయంగా చూస్తే, సూర్యరశ్మి కోణం (Angle of incidence) భూమికి జీవశక్తిని ఇచ్చే కోణంలోకి మారుతుంది.
3. సూర్య శతకం: రోగ నివారణ (Healing Power) సంస్కృత సాహిత్యంలో మయూర కవి రచించిన “సూర్య శతకం” (Surya Shatakam) ఒక అద్భుతం. మయూర కవికి కుష్టు వ్యాధి (Leprosy) సోకినప్పుడు, సూర్య దేవుని స్తుతిస్తూ 100 శ్లోకాలు రాశాడు. ఆ శ్లోకాల శక్తి వల్ల ఆయన వ్యాధి పూర్తిగా నయమై, శరీరం బంగారు కాంతితో మెరిసిందని చరిత్ర. దీన్ని బట్టి మనకు అర్థమయ్యేది ఏంటంటే.. సూర్యారాధన అనేది కేవలం పూజ కాదు, అది ఒక వైద్యం (Chromotherapy/Heliotherapy). సూర్య శతకంలోని మొదటి శ్లోకమే సూర్య కిరణాల ప్రభావాన్ని అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది:
జంభారాతీభకుంభోద్భవ ఇవ దధతః సాంద్రసింధూరరేణుం రక్తాః సిక్తా ఇవౌఘైరుదయగిరితటీధాతుధారాద్రవస్య |
ఆయాంత్యా బాలభానోః ప్రతిదినమరుణస్యాగ్రతో యాస్తయో వః కుర్వంతు త్రాణ మంతస్తిమిరవ్యాఘాతపూర్వాః కిరణాః భావం: ఉదయిస్తున్న సూర్యుని కిరణాలు ఎలా ఉన్నాయి? ఐరావతం కుంభస్థలంపై ఉన్న సింధూరంలా ఎర్రగా ఉన్నాయి. ఉదయగిరి పర్వతం నుండి జారే గైరిక ధాతువుల ద్రవంలా ఉన్నాయి. చీకటి అనే అజ్ఞానాన్ని, రోగాలను నాశనం చేస్తూ, ఆ సూర్య కిరణాలు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక! మయూర కవి 6వ శ్లోకంలో సూర్యుని ఔషధ శక్తిని ఇలా కీర్తిస్తాడు:
శీర్ణఘ్రాణాంఘ్రిపాణీన్ వ్రణిభిరపఘనైః ఘర్ఘరావ్యక్తఘోషాన్ |
దీర్ఘాఘ్రాతాన్ అఘౌఘైః పునరపి ఘటయత్యేక ఉల్లాఘయన్ యః భావం: ఎవరి కాళ్లు, చేతులు వ్యాధితో కుళ్లిపోయాయో, ఎవరి గొంతు నుండి స్పష్టమైన మాట రావడం లేదో (తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు), వారిని కూడా కేవలం తన దర్శనంతో, కిరణాలతో తిరిగి సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతులుగా మార్చగల ఏకైక వైద్యుడు సూర్యుడే.
4. రథసప్తమి నాడు మనం చేయాల్సింది శాస్త్రాల ప్రకారం, రథసప్తమి నాడు సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి, తలమీద, భుజాల మీద జిల్లేడు ఆకులు (Ark Patra) పెట్టుకుని స్నానం చేయాలి. ఇది కేవలం ఆచారం కాదు. జిల్లేడు ఆకులలో ఉండే రసాయన గుణాలు, సూర్య కిరణాలతో కలిసినప్పుడు చర్మ వ్యాధులను నివారిస్తాయని ఆయుర్వేదం చెబుతుంది. స్నానం చేశాక, సూర్యునికి అర్ఘ్యం వదులుతూ ఈ శ్లోకం పఠించాలి:
సప్త సప్తి వహ ప్రీత సప్తలోక ప్రదీపన |
సప్తమీ సహితో దేవ గృహాణార్ఘ్యం దివాకర ||
భావం: ఏడు గుర్రాల రథంపై ప్రయాణించేవాడా, సప్త లోకాలకు వెలుగునిచ్చేవాడా, ఓ దివాకరా! ఈ సప్తమి తిథిన నేను సమర్పించే అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు. ముగింపు: జ్యోతిష రీత్యా “ఆత్మకారకుడు” సూర్యుడు. ఆరోగ్య రీత్యా “విటమిన్-డి” ప్రదాత సూర్యుడు. ఆధ్యాత్మిక రీత్యా “ముక్తికారకుడు” సూర్యుడు. శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ గీతలో “జ్యోతిషాం రవి రంశుమాన్” (తేజస్సు గలవాటిలో నేను సూర్యుడను) అని చెప్పాడు. కనుక, ఈ రథసప్తమి నాడు ఆ ప్రత్యక్ష దైవాన్ని ఆరాధిద్దాం. ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలను పొందుదాం.
|| ఓం భాస్కరాయ విద్మహే మహాద్యుతికరాయ ధీమహి తన్నో ఆదిత్యః ప్రచోదయాత్ ||
జల్లవరపు సాయి ధీరజ్ శర్మ,
స్మార్త పురోహితులు జ్యోతిషులు
click here to read 22nd jan | పురాణపండ శ్రీనివాస్ చేత శ్రీమాలిక గ్రంథ ఆవిష్కరణ
