Saudi Arabia Houthi attacks-Global Oil Prices, Middle East Crisis | ప‌శ్చిమాసియాలో విస్త‌రిస్తున్న దాడులు… చమురు స్థావ‌రాల్లో మంట‌లు

Saudi Arabia Houthi attacks-Global Oil Prices, Middle East Crisis | ప‌శ్చిమాసియాలో విస్త‌రిస్తున్న దాడులు… చమురు స్థావ‌రాల్లో మంట‌లు

• సౌదీపై హౌతీల మెరుపుదాడి.. నాలుగు నగరాలపై క్షిపణులు, డ్రోన్లు
• 73 మందికి గాయాలు.. ఇంధన స్థావరాల్లో మంటలు..
• హార్ముజ్‌పై ఇరాన్‌ కొత్త ఎత్తుగడ..
• మధ్యప్రాచ్య యుద్ధం విస్తరిస్తున్న సంకేతాలు

సౌదీ అరేబియాలోని నాలుగు నగరాలపై ఇరాన్‌ మద్దతు గల హౌతీల క్షిపణులు, డ్రోన్ల దాడులు 73 మందిని గాయపరిచాయి. ఇంధన స్థావరాల్లో మంటలు చెలరేగడంతో మధ్యప్రాచ్య యుద్ధం మరింత విస్తరించే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. అమెరికా–ఇరాన్‌ ఘర్షణ, హార్ముజ్‌ జలసంధిపై ఉద్రిక్తతలు, గ‌ల్ఫ్ దేశాల భ‌ద్ర‌త పై ప్ర‌భావం, ఇరాన్‌ కొత్త సముద్ర వ్యూహం, సౌదీ ప్రతిదాడి అవకాశాలు, చమురు మార్కెట్లపై ప్రభావం వంటి అంశాలను ఈ విశ్లేషణ పరిశీలిస్తుంది.

Saudi Arabia Houthi attacks-Global Oil Prices, Middle East Crisis | ఆంధ్రప్రభ వెబ్‌, అంతర్జాతీయ ప్రతినిధి : పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మంటలు మరింత విస్తరిస్తున్నాయి. ఇప్పటివరకు ఇరాన్‌, ఇజ్రాయెల్‌, అమెరికా మధ్య సాగుతున్న ఘర్షణ ప్రభావం.. ఇప్పుడు గల్ఫ్‌ దేశాల భద్రతపైనా తీవ్రంగా పడుతోంది. ఇరాన్‌ మద్దతు గల యెమెన్‌ హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు సౌదీ అరేబియాలోని పలు ప్రాంతాలపై క్షిపణులు, డ్రోన్లతో దాడులు చేయడం కలకలం రేపింది. అభా, ఖమీస్‌ ముషైత్‌, జిజాన్‌, నజ్రాన్‌ నగరాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఈ దాడుల్లో కనీసం 73 మంది గాయపడ్డారు. పలు ఇంధన, ఎనర్జీ మౌలిక వసతుల వద్ద మంటలు చెలరేగాయి.

ఈ పరిణామం కేవలం సౌదీ–హౌతీ ఘర్షణకు పరిమితం కావడం లేదు. అమెరికా ఇరాన్‌పై ఆర్థిక ఆంక్షలు, సైనిక దాడులు, సముద్ర దిగ్బంధంతో ఒత్తిడి పెంచుతున్న నేపథ్యంలో ఇరాన్‌ ప్రత్యక్షంగా కాకుండా తన మిత్ర బలగాల ద్వారా ప్రాంతీయంగా ప్రతిఘటనను విస్తరించే వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తోందా? అన్న చర్చ మొదలైంది.

నాలుగు నగరాలే టార్గెట్‌!

సౌదీ దక్షిణ ప్రాంతంలోని నాలుగు కీలక నగరాలను హౌతీలు లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. యెమెన్‌కు సరిహద్దుగా ఉన్న నజ్రాన్‌, జిజాన్‌ ప్రాంతాలతో పాటు ఖమీస్‌ ముషైత్‌, అభాపైనా దాడులు జరిగాయి. హౌతీ సైనిక ప్రతినిధి యహ్యా సరీ.. డ్రోన్లు, బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులతో విస్తృత ఆపరేషన్‌ చేపట్టినట్లు ప్రకటించారు. ఈ దాడుల్లో పౌరులు గాయపడటమే కాకుండా ఇంధన రంగానికి సంబంధించిన మౌలిక వసతులు దెబ్బతిన్నట్లు సౌదీ వర్గాలు తెలిపాయి. దీంతో దాడుల ఉద్దేశం కేవలం సైనిక లక్ష్యాలపై ఒత్తిడి తేవడం మాత్రమేనా? లేక సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకమైన ఎనర్జీ రంగాన్ని దెబ్బతీయడమా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

ఇంధన స్థావరాల్లో మంటలు

హౌతీల దాడుల ప్రభావంతో పలు ఎనర్జీ, యుటిలిటీ కేంద్రాల్లో మంటలు చెలరేగినట్లు సౌదీ అధికారులు తెలిపారు. అత్యవసర బృందాలు రంగంలోకి దిగి మంటలను అదుపులోకి తెచ్చేందుకు చర్యలు చేపట్టాయి. సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చమురు రంగం వెన్నెముక. అందువల్ల ఇంధన మౌలిక వసతులపై దాడి జరిగితే దాని ప్రభావం సౌదీ సరిహద్దులను దాటి అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకూ చేరుతుంది. తాజా దాడుల వార్తలతో ప్రపంచ చమురు ధరలు సుమారు ఒక‌ శాతం పెరగడం దీనికి సంకేతం.

అమెరికా ఒత్తిడి.. ఇరాన్‌ ప్రతిఘటన

ఈ దాడులు జరిగిన సమయంలోనే ఇరాన్‌పై అమెరికా ఒత్తిడి గణనీయంగా పెరిగింది. వాషింగ్టన్‌ దౌత్య చర్చలను పక్కనపెట్టి ఆంక్షలు, సైనిక దాడులు, సముద్ర దిగ్బంధం వంటి చర్యలను ముమ్మరం చేసింది. దీని వల్ల ఇరాన్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థతో పాటు అక్కడి ప్రజలపై కూడా ఒత్తిడి పెరిగింది. ఇరాన్‌ మాత్రం వెనక్కి తగ్గే సంకేతాలు ఇవ్వడం లేదు. ఆ దేశ సైనిక, భద్రతా అధికారులు కొత్త వ్యూహాలతో అమెరికాపై ఒత్తిడి పెంచుతామని హెచ్చరిస్తున్నారు. దిగ్బంధంలో భాగస్వాములైన దేశాలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం ఉందని సంకేతాలు ఇస్తున్నారు.

హౌతీలను ముందుకు నడిపిస్తున్నదెవరు?

యెమెన్‌లోని హౌతీలకు ఇరాన్‌ మద్దతు ఉంది. ఈ మద్దతు కారణంగానే అమెరికా–ఇరాన్‌ ఘర్షణలో హౌతీల పాత్ర ఇప్పుడు మరింత కీలకంగా మారింది. ఇరాన్‌ నేరుగా అమెరికాతో మరో భారీ యుద్ధాన్ని కోరుకుంటోందని స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు. అయితే అమెరికా ఒత్తిడిని భరించడం కంటే.. పరిమిత స్థాయిలో, లెక్కచేసిన విధంగా ప్రతిదాడులు పెంచి ప్రత్యర్థికి నష్టాన్ని కలిగించడం ద్వారా చర్చలకు తిరిగి రావాల్సిన పరిస్థితిని సృష్టించాలన్న వ్యూహం ఉండొచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఇందులో నౌకలపై దాడులు, అమెరికా స్థావరాలపై దాడులు, నౌకాదళాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం, ప్రాంతీయ ఇంధన మౌలిక వసతులపై దాడులు వంటివి ఉండవచ్చని విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి.

హార్ముజ్‌పై కొత్త పాచిక!

ఇరాన్‌–అమెరికా ఘర్షణలో మరో కీలక అంశం హార్ముజ్‌ జలసంధి. ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అత్యంత వ్యూహాత్మకమైన ఈ మార్గంపై ఇరాన్‌ తన నియంత్రణను మరింత పెంచే ప్రయత్నం చేస్తోంది. ఇరాన్‌ సుప్రీం నేషనల్‌ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్‌ నాయకుడు మొహ్సెన్‌ రెజాయీ.. పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌, గల్ఫ్‌ ఆఫ్‌ ఒమన్‌లో కొత్త ‘ఎక్స్‌క్లూజన్‌ జోన్‌’ ఏర్పాటు చేసే అంశాన్ని ప్రస్తావించారు. అమెరికా ఆర్థిక యుద్ధానికి ప్రతిస్పందనగా సముద్ర దిగ్బంధ పరిధిని విస్తరించవచ్చని హెచ్చరించారు. హార్ముజ్‌ జలసంధి ద్వారా ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు ఐదో వంతు రవాణా అవుతుంది. అందువల్ల అక్కడ నౌకా రాకపోకలకు అంతరాయం ఏర్పడితే ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లు ఒక్కసారిగా కుదుపునకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది.

దౌత్య ప్రయత్నాలు.. ‘సేఫ్‌ రూట్‌’

ఒకవైపు యుద్ధ వాతావరణం కొనసాగుతుండగా.. మరోవైపు దౌత్య ప్రయత్నాలు కూడా జరుగుతున్నాయి. హార్ముజ్‌ జలసంధి నిర్వహణపై ఇరాన్‌, ఒమన్‌ మధ్య చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి. జలసంధి గుండా నౌకల రాకపోకలకు తాత్కాలిక సురక్షిత మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేసే అంశంపై ఒమన్‌తో చర్చలు జరుగుతున్నట్లు ఇరాన్‌ తెలిపింది. ఈ ‘సేఫ్‌ రూట్‌’ను అంతర్జాతీయ సముద్ర సంస్థ వద్ద నమోదు చేసే అవకాశం ఉందని ఇరాన్‌ విదేశాంగ శాఖ పేర్కొంది. అయితే అమెరికా ఈ ఏర్పాటును అంగీకరిస్తుందా? అన్నది ఇంకా స్పష్టంగా లేదు.

అమెరికా దాడులు.. ఇరాన్‌ కౌంటర్‌

అమెరికా కూడా సైనిక చర్యలను తగ్గించలేదు. ఇరాన్‌లోని పలు ప్రాంతాలపై అమెరికా దాడులు కొనసాగుతున్నాయి. ఇటీవల జరిగిన ఓ దాడిలో 18 మంది మరణించినట్లు ఇరాన్‌ అధికారులు తెలిపారు. సెప్టెంబర్‌ 2న హార్ముజ్‌ సమీపంలోని గ్రామంలో పెళ్లి వేడుక జరుగుతున్న సమయంలో అమెరికా దాడి నుంచి వచ్చిన శకలాలు ఓ ఇంటిని తాకడంతో నలుగురు మరణించారని, 68 మంది గాయపడ్డారని ఇరాన్‌ పేర్కొంది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్‌ ప్రాంతీయ దేశాలు, జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకలను లక్ష్యంగా చేసుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది. మరోవైపు యెమెన్‌లోని హౌతీలు సౌదీ ఇంధన స్థావరాలపై దాడులు చేస్తున్నారు.

సౌదీ ప్రతిదాడి చేస్తే?

ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్న ఇదే. సౌదీ అరేబియా హౌతీల దాడులకు పెద్దస్థాయి సైనిక ప్రతిదాడికి దిగితే.. యెమెన్‌లో మళ్లీ పూర్తిస్థాయి యుద్ధం చెలరేగే ప్రమాదం ఉంది. అది జరిగితే ఎర్ర సముద్రంలోని వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలపై ప్రభావం పడవచ్చు. అదే సమయంలో హౌతీలు తమ దాడులను మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంటుంది. ఇరాన్‌ కూడా ప్రత్యక్షంగా లేదా తన మిత్ర బలగాల ద్వారా ప్రతిస్పందిస్తే.. ఘర్షణ పరిధి మరింత పెరగవచ్చు.

నాలుగేళ్ల ప్రశాంతతకు తెర?

యెమెన్‌లో హౌతీలు, సౌదీ మద్దతున్న ప్రభుత్వ దళాల మధ్య పెద్దస్థాయి పోరాటం కొంతకాలంగా తగ్గింది. అయితే తాజా పరిణామాలు ఆ ప్రశాంతత ఎంతవరకు నిలుస్తుందన్న సందేహాన్ని రేకెత్తిస్తున్నాయి. సౌదీ ఇంధన మౌలిక వసతులను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం హౌతీలకు వ్యూహాత్మకంగా కొత్త స్థాయి దాడి సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తే.. సౌదీ ప్రతిస్పందన యెమెన్‌ యుద్ధాన్ని మళ్లీ మండించవచ్చు.

చమురు మార్కెట్‌కు మళ్లీ షాక్‌!

మధ్యప్రాచ్య యుద్ధంలో అత్యంత సున్నితమైన అంశం చమురు. సౌదీ ప్రపంచంలోని కీలక చమురు ఉత్పత్తిదారుల్లో ఒకటి. మరోవైపు హార్ముజ్‌ జలసంధి ప్రపంచ చమురు రవాణాకు ప్రధాన ద్వారం. ఈ రెండు ప్రాంతాల్లో ఏకకాలంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే.. సరఫరా అంతరాయాల భయంతో చమురు ధరలు వేగంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. తాజా హౌతీ దాడుల వార్తలకే అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు 1 శాతం పెరగడం మార్కెట్ల ఆందోళనను ప్రతిబింబిస్తోంది.

గల్ఫ్‌ దేశాలకు పెరుగుతున్న ముప్పు

ఇప్పటి వరకు యుద్ధాన్ని ఇరాన్‌–ఇజ్రాయెల్‌, అమెరికా–ఇరాన్‌ ఘర్షణగా చూడొచ్చు. కానీ ఇప్పుడు దాని ప్రభావం సౌదీ, యెమెన్‌, ఎర్ర సముద్రం, హార్ముజ్‌ వరకు విస్తరిస్తోంది. అంటే ఒక దేశంపై జరిగిన దాడి మరో దేశాన్ని ప్రతిదాడికి ప్రేరేపించి.. చివరకు మొత్తం గల్ఫ్‌ ప్రాంతాన్ని యుద్ధ రంగంగా మార్చే ప్రమాదం ఉంది.

‘రెడ్‌లైన్స్‌’ దాటితే..?

అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఇరువైపులా ‘రెడ్‌లైన్స్‌’ మరింత స్పష్టమవుతున్నాయి. ఒకవైపు అమెరికా సైనిక, ఆర్థిక ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తుండగా.. మరోవైపు ఇరాన్‌ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల్లో ప్రతిఘటనను పెంచుతోంది. అయితే ఇలాంటి వ్యూహం అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. ఇరాన్‌ దాడుల్లో అమెరికా సైనికులకు భారీ నష్టం జరిగినా.. లేదా అమెరికా దాడి ఇరాన్‌ నిర్దేశించిన హద్దులను దాటినా.. పరిస్థితి ఒక్కసారిగా అదుపు తప్పే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

యుద్ధం ఎవరి చేతిలోకి వెళ్తోంది?

ఇప్పటి వరకు యుద్ధాన్ని అమెరికా, ఇరాన్‌ వంటి ప్రధాన శక్తులు నడిపిస్తున్నట్లు కనిపించినా.. హౌతీలు వంటి మిత్ర బలగాల పాత్ర పెరుగుతోంది. దీంతో యుద్ధానికి ఒకే కేంద్రం కాకుండా అనేక యుద్ధ రంగాలు ఏర్పడుతున్నాయి. సౌదీపై తాజా దాడులు ఈ మార్పుకు స్పష్టమైన సంకేతం. యుద్ధం ఇలాగే విస్తరిస్తే.. రేపటి ఘర్షణ ఎక్కడ జరుగుతుందో, ఏ దేశం నేరుగా ఇందులోకి లాగబడుతుందో చెప్పలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అందుకే సౌదీపై హౌతీల దాడి ఒక సాధారణ ప్రతీకార దాడి కాదు. ఇరాన్‌పై అమెరికా పెంచుతున్న ఒత్తిడికి మధ్య.. మధ్యప్రాచ్య యుద్ధం కొత్త భౌగోళిక సరిహద్దులను దాటుతున్నదనే హెచ్చరికగా దీన్ని చూడాల్సి ఉంటుంది.