India Russia Strategic Partnership-Su-57- Energy- Aviation – BRICS | మోదీ–పుతిన్‌ భేటీ.. భారత్‌కు రష్యా ‘బిగ్‌ ఆఫర్‌’!

India Russia Strategic Partnership-Su-57- Energy- Aviation – BRICS | మోదీ–పుతిన్‌ భేటీ.. భారత్‌కు రష్యా ‘బిగ్‌ ఆఫర్‌’!

• రక్షణ, ఇంధనం నుంచి విమానయానం వరకు విస్తరిస్తున్న సంబంధాలు
• బ్రిక్స్‌ సదస్సుకు ముందు ఢిల్లీలో కీలక ద్వైపాక్షిక చర్చలు
• ఉక్రెయిన్‌, పశ్చిమాసియా పరిణామాలపైనా చర్చకు అవకాశం
• సు-57 సాంకేతికత, అణు విద్యుత్‌, వాణిజ్యం, రవాణా రంగాలపై దృష్టి
• భారత ప్రాంతీయ విమాన మార్కెట్‌పై రష్యా వ్యూహాత్మక అడుగులు

బ్రిక్స్‌ సదస్సుకు ముందు సెప్టెంబర్‌ 11న ఢిల్లీలో ప్రధాని మోదీ, రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్‌ కీలక ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరపనున్నారు. రక్షణ, సు-57 సాంకేతికత, అణు విద్యుత్‌, ఇంధనం, వాణిజ్యం, రవాణా అనుసంధానం, ఉక్రెయిన్‌, పశ్చిమాసియా పరిణామాలు చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇదే సమయంలో ఐఎల్‌-114-300 ప్రాంతీయ విమానాల కోసం భారతీయ సంస్థలతో రష్యా కుదుర్చుకున్న 105 విమానాల ఒప్పందాలు భారత్‌–రష్యా సంబంధాలు పౌర విమానయానం, సాంకేతికత, సంయుక్త తయారీ వరకు విస్తరిస్తున్న సంకేతాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

India Russia Strategic Partnership-Su-57- Energy- Aviation – BRICS | ఆంధ్ర‌ప్ర‌భ వెబ్‌, అంత‌ర్జాతీయ‌ ప్ర‌తినిధి : భారత్‌–రష్యా సంబంధాలు మరో కీలక మలుపు తిరగనున్నాయి. బ్రిక్స్‌ శిఖరాగ్ర సదస్సుకు ఒక రోజు ముందు.. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్‌ పుతిన్‌ శుక్రవారం (సెప్టెంబర్‌ 11) న్యూఢిల్లీలో ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరపనున్నారు. సెప్టెంబర్‌ 12, 13 తేదీల్లో ఢిల్లీలో 18వ బ్రిక్స్‌ శిఖరాగ్ర సదస్సు జరగనున్న నేపథ్యంలో ఈ భేటీకి మరింత ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. వాణిజ్యం, ఆర్థిక సహకారం సహా ఇరుదేశాల సంబంధాల విస్తృత అంశాలు చర్చకు రానున్నాయి.

ఇది సాధారణ ద్వైపాక్షిక సమావేశం కాదన్నది అంతర్జాతీయ పరిణామాలను పరిశీలిస్తే స్పష్టమవుతోంది. ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధం కొనసాగుతుండటం, పశ్చిమాసియాలో తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు, హార్ముజ్‌ జలసంధి పరిణామాలతో ఇంధన సరఫరాకు ఎదురవుతున్న సవాళ్లు, పశ్చిమ దేశాల ఆంక్షల మధ్య భారత్‌–రష్యా వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం ఏ దిశగా సాగాలన్నది కీలకంగా మారింది.

భేటీకి అసలు ప్రాధాన్యం ఏమిటి?

మోదీ–పుతిన్‌ చర్చలకు ముందే ఇరుదేశాల సంబంధాల పరిధి గణనీయంగా విస్తరించింది. ఆగస్టు 31న బిష్కెక్‌లో జరిగిన షాంఘై సహకార సంస్థ సదస్సు సందర్భంగా ఇరువురు నేతలు సమావేశమై రాజకీయ, ఆర్థిక, రక్షణ, ఇంధనం, అంతరిక్షం, రవాణా, ప్రజల మధ్య సంబంధాలు తదితర రంగాల్లో సహకారాన్ని సమీక్షించారు. పశ్చిమాసియా, నల్ల సముద్ర ప్రాంత పరిణామాలు, సముద్ర వాణిజ్యం, భారత నావికుల భద్రతపైనా చర్చించారు. ఢిల్లీలో జరిగే భేటీ.. గత చర్చలకు కొనసాగింపుగా మాత్రమే కాకుండా, వచ్చే దశలో సహకారానికి ప్రాధాన్య రంగాలను ఖరారు చేసే అవకాశముంది.

సు-57 నుంచి అణు విద్యుత్‌ వరకు..

రక్షణ రంగం భారత్‌–రష్యా సంబంధాల్లో ఇప్పటికీ కీలకమే. రష్యా ఐదో తరం సు-57 యుద్ధవిమానాలకు సంబంధించిన సాంకేతికత, సంయుక్త ఉత్పత్తి, రక్షణ తయారీ సహకారం వంటి అంశాలు చర్చలో ఉండే అవకాశముంది. భారత్‌ తన రక్షణ అవసరాలను తీర్చుకోవడంతో పాటు దేశీయ తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాలని చూస్తున్న నేపథ్యంలో రష్యాతో సాంకేతిక భాగస్వామ్యానికి ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ఇదే సమయంలో అణు విద్యుత్‌ రంగంలో సహకారాన్ని విస్తరించడం కూడా చర్చకు వచ్చే అంశాల్లో ఒకటిగా ఉంది. ఇంధన భద్రత పరంగా రష్యా భారత్‌కు కీలక భాగస్వామిగా కొనసాగుతోంది.

చమురు దాటి.. వాణిజ్య సంబంధాల విస్తరణ

రష్యా నుంచి భారత్‌ భారీగా ఇంధనాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటున్న నేపథ్యంలో ఇరుదేశాల వాణిజ్య సంబంధాలు కూడా కొత్త రూపం దాల్చుతున్నాయి. పశ్చిమ దేశాల ఆంక్షల నేపథ్యంలో చెల్లింపుల వ్యవస్థ, ప్రత్యామ్నాయ వాణిజ్య మార్గాలు, జాతీయ కరెన్సీల వినియోగం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. బ్రిక్స్‌ దేశాలతో రష్యా చెల్లింపుల్లో అధిక భాగం జాతీయ కరెన్సీల్లోనే జరుగుతోంది. ఇది డాలర్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే దిశగా భారత్‌–రష్యా సహకారానికి కూడా ప్రాధాన్యం కలిగించే అంశం.

రవాణా అనుసంధానం.. మరో కీలక అజెండా

వాణిజ్యం పెరగాలంటే రవాణా మార్గాలు కూడా బలోపేతం కావాలి. భారత్‌–రష్యా మధ్య సరకు రవాణా వేగం, ఖర్చు తగ్గింపు, ప్రత్యామ్నాయ వాణిజ్య మార్గాల అభివృద్ధి నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ రవాణా అనుసంధానం కీలకంగా మారుతోంది. ఇప్పటికే ఇరుదేశాల మధ్య మొబిలిటీ, రవాణా రంగాల్లో సహకారం కొనసాగుతోంది. బిష్కెక్‌ భేటీలోనూ ఈ రంగాలను ఇరువురు నేతలు సమీక్షించారు.

ప్రాంతీయ విమాన మార్కెట్‌పై రష్యా దృష్టి

ఈ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి మరో ఆసక్తికరమైన కోణం పౌర విమానయానం. భారత్‌లో వేగంగా పెరుగుతున్న ప్రాంతీయ విమాన మార్కెట్‌పై రష్యా దృష్టి పెట్టింది. రష్యాకు చెందిన యునైటెడ్‌ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్‌ కార్పొరేషన్‌ (యూఏసీ)తో భారతీయ సంస్థలు ఇల్యూషిన్‌ ఐఎల్‌-114-300 ప్రాంతీయ విమానాల కోసం ఒప్పందాలు, అవగాహన ఒప్పందాలు, ఆసక్తి పత్రాలు కుదుర్చుకున్నట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. మొత్తం 105 విమానాలకు సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు ఇందులో ఉన్నాయి. పిన్నకిల్‌ ఎయిర్‌కు 50, స్లీక్‌ ఏవియేషన్‌కు 35, ఎయిర్‌ కేరళకు 20 విమానాలు ప్రతిపాదించినట్లు సమాచారం. ఇది అమలైతే.. రష్యా తన పౌర విమాన తయారీ రంగానికి భారత్‌ను ఒక కీలక విదేశీ మార్కెట్‌గా మార్చుకునే ప్రయత్నంగా చూడొచ్చు.

కేవలం విమానాల అమ్మకం కాదు..

ఇక్కడే ఈ పరిణామం వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది. రష్యా విమానాలను భారత్‌కు విక్రయించడం మాత్రమే కాకుండా.. శిక్షణ కేంద్రాలు, సిమ్యులేటర్లు, నిర్వహణ, మరమ్మతులు, ఇంజినీరింగ్‌ సామర్థ్యాలు వంటి సహాయక వ్యవస్థలను కూడా భారత్‌లో అభివృద్ధి చేయాలని చూస్తోంది. 2026 జనవరిలో హైదరాబాద్‌లో జరిగిన ‘వింగ్స్‌ ఇండియా’ ప్రదర్శనకు ఐఎల్‌-114-300 విమానం రావడం కూడా ఈ ఆసక్తికి సంకేతమే. అదే సమయంలో యూఏసీ, ఫ్లామింగో ఏరోస్పేస్‌ మధ్య ఆరు విమానాలకు ప్రాథమిక ఒప్పందం కుదిరింది. అంటే.. రష్యా వ్యూహం విమానాల విక్రయంతో ముగిసేలా కనిపించడం లేదు. విమానాల సరఫరా → శిక్షణ → నిర్వహణ → ఇంజినీరింగ్‌ → సంయుక్త తయారీ అనే పూర్తి పారిశ్రామిక గొలుసులోకి భారత్‌ను భాగస్వామిగా చేసుకోవాలన్న లక్ష్యం కనిపిస్తోంది.

భారత్‌కు ఇందులో ప్రయోజనం ఏమిటి?

ప్రాంతీయ విమానయానానికి భారత్‌లో విస్తృత అవకాశాలున్నాయి. పెద్ద నగరాల మధ్య మాత్రమే కాకుండా చిన్న నగరాలు, పట్టణాలు, కొత్త విమానాశ్రయాలను అనుసంధానించాల్సిన అవసరం పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో 60–70 సీట్ల సామర్థ్యం ఉన్న ప్రాంతీయ టర్బోప్రాప్‌ విమానాలకు మార్కెట్‌ ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. అయితే ఏ విమానం భారత మార్కెట్‌లో విజయం సాధించాలన్నది ధరతో పాటు ఇంధన సామర్థ్యం, నిర్వహణ వ్యయం, విడిభాగాల లభ్యత, సేవా మద్దతు, భద్రత, భారత నియంత్రణ ప్రమాణాలకు అనుగుణత వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

రష్యాకు మాత్రం ఇది పరీక్షే

ఐఎల్‌-114-300 విషయంలో రష్యాకు ఒకవైపు అవకాశం ఉంటే.. మరోవైపు సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. పాశ్చాత్య ఆంక్షల నేపథ్యంలో రష్యా విమాన పరిశ్రమ విదేశీ భాగాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవాల్సి వచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలో స్థానికంగా అభివృద్ధి చేసిన వ్యవస్థలతో విమానాన్ని తిరిగి రూపొందించడం, ధ్రువీకరణ ప్రక్రియ పూర్తి చేయడం రష్యాకు కీలకంగా మారింది. 2026 జూన్‌లో ఐఎల్‌-114-300కు రష్యా టైప్‌ సర్టిఫికేషన్‌ మంజూరైనట్లు తాజా వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం తక్కువ స్థాయి ఉత్పత్తి నుంచి 2028 నాటికి ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచే దిశగా ప్రణాళికలు ఉన్నట్లు సమాచారం. అందువల్ల భారత్‌లో పెద్ద ఆర్డర్లు సాధించడం రష్యా విమాన పరిశ్రమకు కేవలం వ్యాపార విజయం మాత్రమే కాదు.. తన స్వదేశీ పౌర విమాన తయారీ సామర్థ్యానికి అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌ లభించినట్టవుతుంది.

బ్రిక్స్‌ వేదికపై మరో పరీక్ష

మోదీ–పుతిన్‌ భేటీ జరుగుతున్న సమయంలోనే బ్రిక్స్‌ కూడా కీలక పరీక్షను ఎదుర్కొంటోంది. సెప్టెంబర్‌ 12, 13 తేదీల్లో ఢిల్లీలో జరిగే సదస్సుకు పశ్చిమాసియా యుద్ధం, ఇరాన్‌–యూఏఈ మధ్య విభేదాలు, హార్ముజ్‌ పరిణామాలు ప్రధాన సవాళ్లుగా మారాయి. సభ్య దేశాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలున్నప్పటికీ ఉమ్మడి ప్రకటనపై ఏకాభిప్రాయం సాధించడం భారత్‌కు దౌత్యపరంగా కీలకం. ఈ నేపథ్యంలో రష్యాతో భారత్‌ సంబంధాలు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటున్నాయి. మాస్కోతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని కొనసాగిస్తూనే.. అమెరికా, యూరప్‌, పశ్చిమాసియా, చైనా తదితర శక్తులతో సమతుల్య సంబంధాలను కొనసాగించడం న్యూఢిల్లీకి ప్రధాన దౌత్య సవాలు.

‘పాత మిత్రత్వం’ నుంచి ‘బహుళ రంగాల భాగస్వామ్యం’ వైపు

భారత్‌–రష్యా సంబంధాలను ఒకప్పుడు ప్రధానంగా రక్షణ, చమురు కోణంలోనే చూసేవారు. ఇప్పుడు ఆ పరిధి క్రమంగా మారుతోంది. రక్షణతో పాటు అణుశక్తి, ఇంధనం, అంతరిక్షం, వాణిజ్యం, చెల్లింపుల వ్యవస్థలు, రవాణా, పౌర విమానయానం, సాంకేతికత, సంయుక్త తయారీ వంటి రంగాలకు విస్తరిస్తోంది. అందుకే శుక్రవారం జరిగే మోదీ–పుతిన్‌ భేటీని ఒకే అంశానికి పరిమితం చేసి చూడటం కష్టం. ఒకవైపు ఉక్రెయిన్‌, పశ్చిమాసియా వంటి అంతర్జాతీయ సంక్షోభాలపై పరస్పర అవగాహన అవసరం.. మరోవైపు మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారత్‌–రష్యా ప్రయోజనాలను ఎలా కాపాడుకోవాలన్నది అసలు ప్రశ్న. బ్రిక్స్‌ సదస్సుకు ముందు ఢిల్లీలో జరిగే ఈ భేటీ.. భారత్‌–రష్యా సంబంధాలకు మరో రాజకీయ ప్రకటన కంటే ఎక్కువ. రక్షణ, ఇంధనం నుంచి విమానయానం, సాంకేతికత, తయారీ వరకు విస్తరిస్తున్న భాగస్వామ్యానికి తదుపరి దిశను నిర్దేశించే సమావేశంగా నిలిచే అవకాశముంది.