వానాకాలపు ఆరోగ్య అతిథి.. బొంత కాకరకాయ

చిన్నగా కనిపించినా పోషకాలు ఎన్నో..

బరువు నియంత్రణ నుంచి కంటి ఆరోగ్యం వరకు ప్రయోజనాలు

వెబ్‌డెస్క్, ఆంధ్ర‌ప్ర‌భ : వర్షాకాలంలో కాకరకాయ లేదా బొంత కాకరకాయ తినడం వల్ల రోగనిరోధక శక్తికి తోడ్పాటు లభిస్తుంది. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు అదుపులో ఉండేందుకు, జీర్ణక్రియ మెరుగుపడేందుకు సహాయపడుతుంది. కాకరకాయను ఆహారంలో చేర్చుకోవడం వల్ల పలు పోషక ప్రయోజనాలు పొందవచ్చు. ఇందులో పీచు, విటమిన్ సి, ఫోలేట్, పొటాషియం వంటి పోషకాలు ఉంటాయి.

వాతావరణం ఒక్కసారిగా చల్లగా మారినప్పుడు చుట్టూ పరిసరాలు ఆకుపచ్చగా మారిపోతాయి. ఆకుపచ్చని కూరగాయలు మార్కెట్లను ముంచెత్తుతాయి. అలా వానాకాలంలో ఆరోగ్య అతిథిగా పలకరించేది బొంత కాకరకాయ. ఈ కూరగాయ రుచిలో మేటి. ఆరోగ్యానికీ ఎంతో మంచిది. అరచేతిలో ఇమిడిపోయే బొంతలో అణువణువునా ఎన్నో సుగుణాలు ఉన్నాయి. వానలు మొదలవ్వగానే వంటింట్లోంచి వచ్చే ఘుమఘుమల్లోనూ తేడా కనిపిస్తుంది. అల్లం, వెల్లుల్లి, పుదీనా తదితరాల వాడకం ఎక్కువవుతుంది. మార్కెట్లో గుమ్మడికాయ, కాకరకాయ, బెండకాయ, పొట్లకాయ వంటి కూరగాయల హవా మొదలవుతుంది.

అయితే ఏడాది పొడవునా దొరికే వీటిని పట్టించుకోకుండా వానాకాలపు ఆరోగ్య అతిథి కోసం చాలామంది వెదుకుతుంటారు. అదే బొంత కాకరకాయ. కొన్ని ప్రాంతాల్లో దీనిని బోడ కాకరకాయ, అడవి కాకరకాయ అని కూడా అంటారు.

కేవలం వానాకాలంలోనే ఎక్కువగా కనిపించే బొంత కాకరకాయ ఎంతో అపురూపమైన కూరగాయ. ధర కాస్త ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ ఆరోగ్య ప్రయోజనాల కారణంగా ఈ సీజన్‌లో వీటిని తప్పక తింటుంటారు. మన దేశం ఎంతో వైవిధ్యమైన దేశమని చెప్పడానికి బొంత కాకరకాయను ఉదాహరణగా చెప్పొచ్చు. ఒక్కో రాష్ట్రంలో ఒక్కో పేరుతో దీనిని పిలుస్తుంటారు. తెలుగువాళ్లు అడవి కాకరకాయ, బోడ కాకరకాయ, బొంత కాకరకాయ అంటారు.

హిందీలో కాకోడా, మరాఠీలో కంటోలి, గుజరాతీలో కంటోలా, తమిళంలో మూకు పావక్కాయ్, మలయాళంలో కొట్టుపావక్కా, కన్నడలో మాడహాగలకాయి వంటి పేర్లతో దీనిని పిలుస్తారు. దీని తోలుపై మెత్తని ముళ్లు ఉండడం వల్ల ఆంగ్లంలో ‘స్పైనీ గార్డ్’ అని అంటారు. దేశమంతా ఈ కూరగాయ ప్రాచుర్యంలో ఉన్నప్పటికీ మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, రాజస్థాన్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రజలు బొంత కాకరకాయ రుచులను ఎక్కువగా ఆస్వాదిస్తారు.

పేరును బట్టి బొంత కాకరకాయ మామూలు కాకరకాయలాగే చేదుగా ఉంటుందని అనుకుంటే పొరపాటే. నిజానికి ఇవి రెండూ ఒకే కుటుంబానికి చెందినవే అయినప్పటికీ కాకరకాయంత చేదు ఇందులో ఉండదు. పైగా రెండింటి రూపం కూడా వేరు. కాకరకాయ పొడుగ్గా, తోలంతా గచ్చులు గచ్చులుగా ఉంటుంది. బొంత కాకరకాయ పరిమాణం చిన్నగా ఉండి గుప్పిట్లో ఒదిగిపోతుంది. తీగగా పెరిగే ఈ మొక్కలకు ఎక్కువ ఆలనా పాలనా, నీళ్లు అవసరం ఉండవు. వర్షాలు పడగానే చిగురించి మొక్కగా పెరిగి తీగ పాకుతుంది.

మన దేశంతో పాటు బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంకల్లోనూ వీటిని విరివిగా పండించడంతో పాటు వినియోగిస్తారు. బొంతలో గింజలు చిన్నవిగా ఉంటాయి. కండ ఎక్కువగా ఉండే కూరగాయ ఇది. అందుకే రకరకాల పద్ధతుల్లో రుచికరంగా వండుకోవచ్చు. కూరలే కాకుండా పచ్చళ్లు, వరుగులు కూడా పెట్టుకోవచ్చు. సాధారణ కాకరకాయ చేదుకు దూరంగా ఉండే పిల్లలు బొంత కాకరకాయ కూరను ఇష్టంగా తింటారు. వేయించిన నువ్వులు, బెల్లం కలిపి కూర చేస్తే మరింత రుచిగా ఉంటుంది.

బొంత కాకరకాయల్లో విటమిన్ ఎ, విటమిన్ సి, విటమిన్ బి9తో పాటు ఇనుము, మెగ్నీషియం, పొటాషియం వంటి ఖనిజాలు ఉంటాయి. ఇన్ని రకాల విటమిన్లు, ఖనిజాలు ఉండటంతో పోషకాహార నిపుణులు దీనిని పోషక విలువలు కలిగిన కూరగాయగా సూచిస్తారు.

సీజనల్‌గా లభించే బొంత కాకరకాయను తీసుకోవడం వల్ల రక్తపోటు నియంత్రణకు తోడ్పాటు లభించవచ్చు. ఇందులో పీచుపదార్థాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఇవి తీసుకున్న ఆహారంలోని చక్కెరలను నెమ్మదిగా గ్రహించేలా చేయడంలో సహాయపడతాయి. తద్వారా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిల నియంత్రణకు తోడ్పడవచ్చు. బొంత కాకరకాయలోని పీచుపదార్థాలు జీర్ణవ్యవస్థకు కూడా మేలు చేస్తాయి. పేగుల్లో ఆరోగ్యకరమైన బ్యాక్టీరియా పెరగడానికి సహాయపడతాయి. జీర్ణక్రియ సాఫీగా సాగేందుకు, మలబద్ధకం సమస్యను తగ్గించేందుకు తోడ్పడతాయి.

బొంత కాకరకాయలోని యాంటీఆక్సిడెంట్లు, ఫ్లేవనాయిడ్లు, పాలీఫెనాల్స్ వంటి సమ్మేళనాలు శరీర కణాలను ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి నుంచి రక్షించడంలో సహాయపడవచ్చు. విటమిన్ ఎ, సి వంటి పోషకాలు చర్మ ఆరోగ్యానికి కూడా తోడ్పడతాయి. ఈ కూరగాయలో కేలరీలు తక్కువగా ఉండటంతో బరువు నియంత్రణకు ఉపయోగపడుతుంది. పీచుపదార్థాలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల కడుపు నిండిన భావన ఎక్కువసేపు ఉండవచ్చు. దీంతో తరచుగా ఆకలి వేయకుండా ఉండేందుకు సహాయపడుతుంది. చక్కటి పోషకాలను అందిస్తూ బొంత కాకరకాయ ఆహారంలో ఉపయోగపడుతుంది.

బొంత కాకరకాయలో కెరోటినాయిడ్లు, బీటా కెరోటిన్, విటమిన్ ఎ ఉండటం వల్ల కంటి ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తుంది. దృష్టి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడంలో ఇవి సహాయపడతాయి. బొంత కాకరకాయలో ఇలాంటి సుగుణాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. అందుకే పోషక విలువల పరంగా దీనిని మంచి కూరగాయగా పేర్కొంటారు. అయితే ఆకుపచ్చగా ఉన్న బొంత కాకరకాయలనే ఎంచుకోవాలి. పండిన వాటిని తీసుకోకపోవడం మంచిది.

మెత్తని ముళ్లతో ఉండే తొక్కలోనూ పోషకాలు ఉండే అవకాశం ఉన్నందున సాధారణంగా తొక్కతో సహా వండుకోవచ్చు. ఈ సీజన్‌లో లభించే బొంత కాకరకాయను పులుసు, కూర, ఫ్రై వంటి అనేక రకాలుగా వండుకుని తినవచ్చు. బొంత కాకరకాయ మొక్కలోని వివిధ భాగాలను సంప్రదాయ వైద్య విధానాల్లోనూ ఉపయోగించినట్లు పేర్కొంటారు. ఆకులు, వేర్లు, కాండం, విత్తనాలను ఆయుర్వేద వైద్య విధానంలో వినియోగిస్తారు. అయితే తలనొప్పి, పైల్స్, పాముకాటు వంటి సమస్యలకు వీటిని ఉపయోగించే ముందు నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం అవసరం.

ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో కొన్ని ఆదివాసీ తెగలు రుమాటిజం, జ్వరం, విరేచనాలు వంటి సమస్యలకు బొంత కాకరకాయ వేర్లను సంప్రదాయంగా ఉపయోగించినట్లు చెబుతారు. వంద గ్రాముల బొంత కాకరకాయలో సుమారు 17 కేలరీలు, 84.1 శాతం నీరు, 7.7 గ్రాముల కార్బోహైడ్రేట్లు, 3.1 గ్రాముల ప్రొటీన్లు, 3.1 గ్రాముల కొవ్వు, 3 గ్రాముల పీచు, 1.1 గ్రాముల ఖనిజాలు ఉంటాయని పేర్కొంటారు.